Giá»i thiá»u
- Cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi (Mediterranean Diet) ÄĂŁ ÄÆ°á»Łc nghiĂȘn cứu vĂ chứng minh lĂ cĂł nhiá»u lợi Ăch cho sức khá»e, Äáș·c biá»t lĂ trong viá»c phĂČng ngừa vĂ quáșŁn lĂœ cĂĄc bá»nh mĂŁn tĂnh như bá»nh tim máșĄch, tiá»u ÄÆ°á»ng vĂ suy tháșn. Vá»i sá»± gia tÄng sá» lÆ°á»Łng ngưá»i máșŻc bá»nh suy tháșn trĂȘn toĂ n cáș§u, viá»c ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än nĂ y cĂł thá» mang láșĄi những lợi Ăch ÄĂĄng ká» cho bá»nh nhĂąn.
- BĂ i viáșżt nĂ y sáșœ Äi sĂąu vĂ o cĂĄc nguyĂȘn táșŻc cá»§a cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi, lợi Ăch cá»§a nĂł Äá»i vá»i ngưá»i suy tháșn, vĂ cĂĄch thức ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än nĂ y má»t cĂĄch hiá»u quáșŁ.
Cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi lĂ gĂŹ?
Cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi lĂ má»t phÆ°ÆĄng phĂĄp Än uá»ng dá»±a trĂȘn cĂĄc thĂłi quen áș©m thá»±c truyá»n thá»ng cá»§a cĂĄc quá»c gia ven biá»n Äá»a Trung HáșŁi như Hy LáșĄp, Ă vĂ TĂąy Ban Nha. Cháșż Äá» Än nĂ y nháș„n máșĄnh vĂ o viá»c tiĂȘu thỄ cĂĄc thá»±c pháș©m từ thá»±c váșt, bao gá»m:
- Rau cá»§ vĂ trĂĄi cĂąy: LĂ nguá»n cung cáș„p vitamin, khoĂĄng cháș„t vĂ cháș„t xÆĄ.
- NgĆ© cá»c nguyĂȘn háșĄt: Cung cáș„p carbohydrate phức táșĄp vĂ cháș„t xÆĄ.
- Dáș§u ĂŽ liu nguyĂȘn cháș„t: LĂ nguá»n cháș„t bĂ©o lĂ nh máșĄnh, giĂ u axit bĂ©o khĂŽng bĂŁo hĂČa ÄÆĄn.
- CĂĄc loáșĄi háșĄt vĂ Äáșu: Cung cáș„p protein thá»±c váșt vĂ cháș„t bĂ©o lĂ nh máșĄnh.
- CĂĄ: Äáș·c biá»t lĂ cĂĄc loáșĄi cĂĄ giĂ u omega-3 như cĂĄ há»i vĂ cĂĄ thu.
- Sữa vĂ sáșŁn pháș©m từ sữa: á» mức Äá» vừa pháșŁi, ưu tiĂȘn cĂĄc sáșŁn pháș©m từ sữa Ăt bĂ©o.
- Thá»t Äá»: HáșĄn cháșż tiĂȘu thỄ, chá» nĂȘn Än má»t láș§n má»i tuáș§n.
Cháșż Äá» Än nĂ y khĂŽng chá» táșp trung vĂ o cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m mĂ cĂČn nháș„n máșĄnh vĂ o lá»i sá»ng, bao gá»m viá»c Än uá»ng cĂčng gia ÄĂŹnh, táșp thá» dỄc thưá»ng xuyĂȘn vĂ trĂĄnh xa thuá»c lĂĄ.
Lợi Ăch cá»§a cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi Äá»i vá»i ngưá»i suy tháșn
GiáșŁm nguy cÆĄ tiáșżn triá»n bá»nh tháșn máșĄn tĂnh
- NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi cĂł thá» giĂșp giáșŁm nguy cÆĄ tiáșżn triá»n cá»§a bá»nh tháșn mĂŁn tĂnh (CKD). Má»t nghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng những ngưá»i tuĂąn thá»§ cháșż Äá» Än nĂ y cĂł nguy cÆĄ tháș„p hÆĄn vá» sá»± tiáșżn triá»n cá»§a CKD vĂ tá» vong do má»i nguyĂȘn nhĂąn.
CáșŁi thiá»n kiá»m soĂĄt lipid
- Cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi giĂșp cáșŁi thiá»n mức lipid trong mĂĄu, Äiá»u nĂ y ráș„t quan trá»ng Äá»i vá»i bá»nh nhĂąn suy tháșn, vĂŹ há» thưá»ng cĂł nguy cÆĄ cao máșŻc cĂĄc bá»nh tim máșĄch. Viá»c tiĂȘu thỄ dáș§u ĂŽ liu, cĂĄ vĂ cĂĄc loáșĄi háșĄt giĂșp tÄng cưá»ng sức khá»e tim máșĄch.
GiáșŁm tÄng huyáșżt ĂĄp
- Cháșż Äá» Än nĂ y cĆ©ng ÄĂŁ ÄÆ°á»Łc chứng minh lĂ cĂł tĂĄc dỄng tĂch cá»±c trong viá»c giáșŁm huyáșżt ĂĄp, má»t yáșżu tá» nguy cÆĄ chĂnh Äá»i vá»i bá»nh tháșn. Viá»c tÄng cưá»ng tiĂȘu thỄ rau cá»§ vĂ trĂĄi cĂąy giĂșp cung cáș„p kali, giĂșp Äiá»u hĂČa huyáșżt ĂĄp.
CáșŁi thiá»n chức nÄng tiĂȘu hĂła
- Cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi giĂ u cháș„t xÆĄ từ rau cá»§, trĂĄi cĂąy vĂ ngĆ© cá»c nguyĂȘn háșĄt, giĂșp cáșŁi thiá»n chức nÄng tiĂȘu hĂła vĂ giáșŁm nguy cÆĄ tĂĄo bĂłn, má»t váș„n Äá» thưá»ng gáș·p á» bá»nh nhĂąn suy tháșn.
GiáșŁm viĂȘm
- Cháșż Äá» Än nĂ y cĆ©ng cĂł tĂĄc dỄng giáșŁm viĂȘm, nhá» vĂ o viá»c tiĂȘu thỄ nhiá»u thá»±c pháș©m giĂ u cháș„t chá»ng oxy hĂła như trĂĄi cĂąy, rau cá»§ vĂ cĂĄc loáșĄi háșĄt. ViĂȘm mĂŁn tĂnh cĂł thá» lĂ m tÄng nguy cÆĄ tiáșżn triá»n cá»§a bá»nh tháșn.
CĂĄch ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi cho ngưá»i suy tháșn
TÄng cưá»ng tiĂȘu thỄ rau cá»§, trĂĄi cĂąy
- Ngưá»i bá»nh nĂȘn cá» gáșŻng tiĂȘu thỄ Ăt nháș„t 5 pháș§n rau cá»§ vĂ trĂĄi cĂąy má»i ngĂ y. CĂĄc loáșĄi rau xanh, cĂ rá»t, bĂ Äá» vĂ trĂĄi cĂąy như tĂĄo, cam, vĂ dĂąu tĂąy lĂ những lá»±a chá»n tá»t.
Chá»n ngĆ© cá»c nguyĂȘn háșĄt
- Thay tháșż cĂĄc loáșĄi ngĆ© cá»c tinh cháșż báș±ng ngĆ© cá»c nguyĂȘn háșĄt như gáșĄo lứt, yáșżn máșĄch vĂ quinoa. Äiá»u nĂ y khĂŽng chá» cung cáș„p cháș„t xÆĄ mĂ cĂČn giĂșp kiá»m soĂĄt ÄÆ°á»ng huyáșżt.
Sá» dỄng dáș§u ĂŽ liu
- Dáș§u ĂŽ liu nĂȘn lĂ nguá»n cháș„t bĂ©o chĂnh trong cháșż Äá» Än. Sá» dỄng dáș§u ĂŽ liu Äá» cháșż biáșżn mĂłn Än hoáș·c lĂ m nưá»c sá»t cho salad.
TiĂȘu thỄ cĂĄ thưá»ng xuyĂȘn
NĂȘn Än cĂĄ Ăt nháș„t 2-3 láș§n má»i tuáș§n, ưu tiĂȘn cĂĄc loáșĄi cĂĄ giĂ u omega-3 như cĂĄ há»i, cĂĄ thu vĂ cĂĄ mĂČi.
HáșĄn cháșż thá»t Äá» vĂ thá»±c pháș©m cháșż biáșżn
- GiáșŁm thiá»u tiĂȘu thỄ thá»t Äá» vĂ cĂĄc thá»±c pháș©m cháșż biáșżn sáș”n, vĂŹ chĂșng thưá»ng chứa nhiá»u muá»i vĂ cháș„t báșŁo quáșŁn khĂŽng tá»t cho sức khá»e tháșn.
Uá»ng nhiá»u nưá»c
- ÄáșŁm báșŁo uá»ng Äá»§ nưá»c Äá» há» trợ chức nÄng tháșn, nhưng cáș§n tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© vá» lÆ°á»Łng nưá»c phĂč hợp tĂčy theo giai ÄoáșĄn bá»nh.
Káșżt luáșn
- Cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi khĂŽng chá» lĂ má»t phÆ°ÆĄng phĂĄp Än uá»ng lĂ nh máșĄnh mĂ cĂČn mang láșĄi nhiá»u lợi Ăch cho ngưá»i suy tháșn. Viá»c ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än nĂ y cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e tá»ng thá», giáșŁm nguy cÆĄ tiáșżn triá»n cá»§a bá»nh tháșn vĂ cĂĄc bá»nh mĂŁn tĂnh khĂĄc.
- Tuy nhiĂȘn, trưá»c khi thá»±c hiá»n báș„t kỳ thay Äá»i nĂ o trong cháșż Äá» Än uá»ng, bá»nh nhĂąn nĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» ÄáșŁm báșŁo ráș±ng cháșż Äá» Än phĂč hợp vá»i tĂŹnh tráșĄng sức khá»e cá»§a há».
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- Bash, L. D., et al. (2020). Mediterranean Diet and Chronic Kidney Disease: A Practical Approach. The Effect of the Mediterranean Diet on Metabolic Health: A Systematic Review and Meta-Analysis of Controlled Trials in Adults.
- Schwingshackl, L., et al. (2019). Healthy Dietary Patterns and Incidence of CKD: A Meta-Analysis of Cohort Studies. Clin. J. Am. Soc. Nephrol.
BĂ i viáșżt nĂ y ÄĂŁ cung cáș„p cĂĄi nhĂŹn tá»ng quan vá» cháșż Äá» Än Äá»a Trung HáșŁi vĂ lợi Ăch cá»§a nĂł Äá»i vá»i ngưá»i suy tháșn, Äá»ng thá»i nháș„n máșĄnh táș§m quan trá»ng cá»§a viá»c tham kháșŁo Ăœ kiáșżn chuyĂȘn gia trưá»c khi thá»±c hiá»n báș„t kỳ thay Äá»i nĂ o trong cháșż Äá» Än uá»ng.






