Giá»i thiá»u
- Trong thá»i ÄáșĄi hiá»n nay, viá»c duy trĂŹ má»t cÆĄ thá» khá»e máșĄnh vĂ cĂąn Äá»i ÄĂŁ trá» thĂ nh má»t trong những ưu tiĂȘn hĂ ng Äáș§u cá»§a nhiá»u ngưá»i. Äá» ÄáșĄt ÄÆ°á»Łc Äiá»u nĂ y, nhiá»u ngưá»i ÄĂŁ ĂĄp dỄng cĂĄc cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t vá»i hy vá»ng giáșŁm cĂąn nhanh chĂłng vĂ cáșŁi thiá»n sức khá»e. Tuy nhiĂȘn, má»t cĂąu há»i quan trá»ng Äáș·t ra lĂ : liá»u những cháșż Äá» Än kiĂȘng nĂ y cĂł áșŁnh hưá»ng tiĂȘu cá»±c Äáșżn chức nÄng tháșn hay khĂŽng?
- BĂ i viáșżt nĂ y sáșœ phĂąn tĂch má»i liĂȘn há» giữa cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t vĂ sức khá»e tháșn, Äá»ng thá»i cung cáș„p những thĂŽng tin cáș§n thiáșżt Äá» báșĄn cĂł thá» ÄÆ°a ra quyáșżt Äá»nh ÄĂșng ÄáșŻn cho sức khá»e cá»§a mĂŹnh.
Suy tháșn vĂ vai trĂČ cá»§a cháșż Äá» Än uá»ng
Suy tháșn lĂ gĂŹ?
- Suy tháșn lĂ tĂŹnh tráșĄng mĂ chức nÄng tháșn suy giáșŁm, dáș«n Äáșżn kháșŁ nÄng lá»c mĂĄu vĂ loáșĄi bá» cháș„t tháșŁi kĂ©m hiá»u quáșŁ. Äiá»u nĂ y cĂł thá» gĂąy ra sá»± tĂch tỄ cá»§a cĂĄc cháș„t Äá»c háșĄi trong cÆĄ thá», áșŁnh hưá»ng Äáșżn sức khá»e tá»ng thá». Suy tháșn cĂł thá» xáșŁy ra á» nhiá»u giai ÄoáșĄn khĂĄc nhau, từ suy tháșn cáș„p tĂnh Äáșżn suy tháșn mĂŁn tĂnh, vĂ cĂł thá» gĂąy ra nhiá»u biáșżn chứng nghiĂȘm trá»ng náșżu khĂŽng ÄÆ°á»Łc Äiá»u trá» ká»p thá»i.
TĂĄc Äá»ng cá»§a cháșż Äá» Än uá»ng Äáșżn sức khá»e tháșn
- Cháșż Äá» Än uá»ng cĂł vai trĂČ ráș„t quan trá»ng trong viá»c duy trĂŹ sức khá»e tháșn. Má»t cháșż Äá» Än uá»ng khĂŽng hợp lĂœ cĂł thá» lĂ m tÄng nguy cÆĄ máșŻc cĂĄc bá»nh lĂœ vá» tháșn, bao gá»m cáșŁ suy tháșn. CĂĄc yáșżu tá» như lÆ°á»Łng protein, natri, kali vĂ phá»t pho trong cháșż Äá» Än uá»ng Äá»u cĂł thá» áșŁnh hưá»ng Äáșżn chức nÄng tháșn. Do ÄĂł, viá»c xĂąy dá»±ng má»t cháșż Äá» Än uá»ng hợp lĂœ lĂ ráș„t cáș§n thiáșżt Äá» báșŁo vá» sức khá»e tháșn(Bá»nh Tháșn vĂ Cháșż Äá» Än Uá»ng | Vinmec, n.d.).
Cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t vĂ áșŁnh hưá»ng Äáșżn tháșn
Äá»nh nghÄ©a cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t
- Cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t thưá»ng bao gá»m viá»c cáșŻt giáșŁm nghiĂȘm ngáș·t má»t hoáș·c nhiá»u nhĂłm thá»±c pháș©m, cháșłng háșĄn như carbohydrate, cháș„t bĂ©o hoáș·c protein. Những cháșż Äá» nĂ y thưá»ng ÄÆ°á»Łc thiáșżt káșż Äá» giáșŁm cĂąn nhanh chĂłng, nhưng láșĄi khĂŽng ÄáșŁm báșŁo cung cáș„p Äáș§y Äá»§ dinh dÆ°á»Ąng cho cÆĄ thá».
- Má»t sá» cháșż Äá» Än kiĂȘng phá» biáșżn như cháșż Äá» Än kiĂȘng Atkins, Keto, hay nhá»n Än giĂĄn ÄoáșĄn cĂł thá» gĂąy ra những tĂĄc Äá»ng tiĂȘu cá»±c Äáșżn sức khá»e náșżu khĂŽng ÄÆ°á»Łc thá»±c hiá»n ÄĂșng cĂĄch.
TĂĄc Äá»ng cá»§a cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t Äáșżn chức nÄng tháșn
Thiáșżu hỄt dinh dÆ°á»Ąng
- Khi ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t, cÆĄ thá» cĂł thá» bá» thiáșżu hỄt cĂĄc vitamin vĂ khoĂĄng cháș„t cáș§n thiáșżt cho chức nÄng tháșn. Viá»c thiáșżu hỄt cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng nĂ y cĂł thá» lĂ m giáșŁm kháșŁ nÄng hoáșĄt Äá»ng cá»§a tháșn, dáș«n Äáșżn tĂŹnh tráșĄng suy tháșn.
TÄng ná»ng Äá» axit uric
- Nhiá»u cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t, Äáș·c biá»t lĂ những cháșż Äá» giĂ u protein, cĂł thá» lĂ m tÄng ná»ng Äá» axit uric trong mĂĄu. Ná»ng Äá» axit uric cao cĂł thá» dáș«n Äáșżn tĂŹnh tráșĄng gout vĂ sá»i tháșn, gĂąy ĂĄp lá»±c lĂȘn tháșn vĂ lĂ m suy giáșŁm chức nÄng tháșn
TÄng huyáșżt ĂĄp
- Cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t thưá»ng Äi kĂšm vá»i viá»c tiĂȘu thỄ nhiá»u muá»i vĂ cháș„t bĂ©o khĂŽng lĂ nh máșĄnh, cĂł thá» lĂ m tÄng huyáșżt ĂĄp.
- Huyáșżt ĂĄp cao lĂ má»t trong những nguyĂȘn nhĂąn chĂnh gĂąy ra suy tháșn, do ÄĂł, viá»c kiá»m soĂĄt huyáșżt ĂĄp thĂŽng qua cháșż Äá» Än uá»ng lĂ ráș„t quan trá»ng.
NghiĂȘn cứu vá» cháșż Äá» Än kiĂȘng vĂ sức khá»e tháșn
- Nhiá»u nghiĂȘn cứu ÄĂŁ chá» ra ráș±ng cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t cĂł thá» lĂ m tÄng nguy cÆĄ máșŻc cĂĄc bá»nh lĂœ vá» tháșn.
- Má»t nghiĂȘn cứu gáș§n ÄĂąy ÄĂŁ chá» ra ráș±ng những ngưá»i theo cháșż Äá» Än kiĂȘng giĂ u protein cĂł nguy cÆĄ cao hÆĄn máșŻc bá»nh tháșn mĂŁn tĂnh so vá»i những ngưá»i cĂł cháșż Äá» Än uá»ng cĂąn báș±ng.
Những khuyáșżn nghá» cho cháșż Äá» Än uá»ng lĂ nh máșĄnh
Cháșż Äá» Än uá»ng cĂąn báș±ng
- Äá» báșŁo vá» sức khá»e tháșn, viá»c duy trĂŹ má»t cháșż Äá» Än uá»ng cĂąn báș±ng lĂ ráș„t quan trá»ng. Cháșż Äá» Än nĂ y nĂȘn bao gá»m Äáș§y Äá»§ cĂĄc nhĂłm thá»±c pháș©m, bao gá»m carbohydrate, protein, cháș„t bĂ©o, vitamin vĂ khoĂĄng cháș„t.
- NĂȘn ưu tiĂȘn cĂĄc thá»±c pháș©m tÆ°ÆĄi sá»ng, Ăt cháșż biáșżn vĂ háșĄn cháșż thá»±c pháș©m chứa nhiá»u muá»i, ÄÆ°á»ng vĂ cháș„t bĂ©o bĂŁo hĂČa.
GiáșŁm lÆ°á»Łng protein
- Äá»i vá»i những ngưá»i cĂł nguy cÆĄ máșŻc bá»nh tháșn, viá»c giáșŁm lÆ°á»Łng protein trong cháșż Äá» Än uá»ng lĂ cáș§n thiáșżt.
- NĂȘn chá»n cĂĄc nguá»n protein cháș„t lÆ°á»Łng cao như cĂĄ, thá»t gia cáș§m, Äáșu vĂ cĂĄc loáșĄi háșĄt, Äá»ng thá»i háșĄn cháșż cĂĄc loáșĄi thá»t Äá» vĂ thá»±c pháș©m cháșż biáșżn sáș”n.
TÄng cưá»ng rau cá»§ vĂ trĂĄi cĂąy
- Rau cá»§ vĂ trĂĄi cĂąy lĂ nguá»n cung cáș„p vitamin, khoĂĄng cháș„t vĂ cháș„t xÆĄ dá»i dĂ o, ráș„t tá»t cho sức khá»e tháșn.
- NĂȘn ưu tiĂȘn cĂĄc loáșĄi rau cá»§ cĂł hĂ m lÆ°á»Łng kali tháș„p như báșŻp cáșŁi, sĂșp lÆĄ, vĂ cĂĄc loáșĄi trĂĄi cĂąy như tĂĄo, dĂąu tĂąy, viá»t quáș„t.
Uá»ng Äá»§ nưá»c
- Uá»ng Äá»§ nưá»c lĂ yáșżu tá» quan trá»ng giĂșp duy trĂŹ chức nÄng tháșn. NĂȘn uá»ng từ 1,5 Äáșżn 2 lĂt nưá»c má»i ngĂ y, tĂčy thuá»c vĂ o nhu cáș§u cÆĄ thá» vĂ mức Äá» hoáșĄt Äá»ng.
Káșżt luáșn
- Cháșż Äá» Än kiĂȘng kháșŻc nghiá»t cĂł thá» gĂąy ra nhiá»u tĂĄc Äá»ng tiĂȘu cá»±c Äáșżn sức khá»e tháșn, bao gá»m suy tháșn. Äá» báșŁo vá» chức nÄng tháșn, viá»c duy trĂŹ má»t cháșż Äá» Än uá»ng cĂąn báș±ng, giĂ u dinh dÆ°á»Ąng lĂ ráș„t cáș§n thiáșżt.
- Náșżu báșĄn Äang cĂł Ăœ Äá»nh ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än kiĂȘng, hĂŁy tham kháșŁo Ăœ kiáșżn cá»§a bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» ÄáșŁm báșŁo ráș±ng báșĄn Äang thá»±c hiá»n ÄĂșng cĂĄch vĂ khĂŽng gĂąy háșĄi cho sức khá»e cá»§a mĂŹnh.
ÄĂŁ xem láșĄi & cáșp nháșt láș§n cuá»i vĂ o ngĂ y 28/08/2025 bá»i Bs. Nguyá»
n VÄn Anh.