ĐỐI TÆŻá»ąNG, Thể thao

Cháșż độ dinh dÆ°á»Ąng tối ưu trong thể thao – Những điều cáș§n biáșżt

/

bởi Dinh DÆ°á»Ąng US

/

Trong bĂ i viáșżt nĂ y, chĂșng tĂŽi sáșœ cung cáș„p hướng dáș«n toĂ n diện về táș„t cáșŁ cĂĄc khĂ­a cáșĄnh cá»§a dinh dÆ°á»Ąng thể thao, bao gồm lời khuyĂȘn cÆĄ báșŁn, thĂŽng tin về cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m bổ sung vĂ  một số quan niệm sai láș§m phổ biáșżn.

Dinh dÆ°á»Ąng thể thao lĂ  khoa học nghiĂȘn cứu vĂ  ứng dỄng cĂĄch sá»­ dỄng dinh dÆ°á»Ąng để hỗ trợ cho táș„t cáșŁ cĂĄc lÄ©nh vá»±c hoáșĄt động thể thao.

Điều nĂ y bao gồm cung cáș„p sá»± giĂĄo dỄc về cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m, cháș„t dinh dÆ°á»Ąng, hydrat hĂła vĂ  cháș„t bổ sung để giĂșp báșĄn thĂ nh cĂŽng trong mĂŽn thể thao cá»§a mĂŹnh.

Một yáșżu tố quan trọng giĂșp phĂąn biệt dinh dÆ°á»Ąng thể thao với dinh dÆ°á»Ąng chung lĂ  cĂĄc váș­n động viĂȘn cĂł thể cáș§n lÆ°á»Łng cháș„t dinh dÆ°á»Ąng khĂĄc với những người bĂŹnh thường (khĂŽng pháșŁi lĂ  váș­n động viĂȘn).

Dinh dÆ°á»Ąng thể thao khi Ä‘Æ°á»Łc káșżt hợp với việc táș­p luyện thể thao, cĂł thể cáșŁi thiện đáng kể thĂ nh tĂ­ch cá»§a một váș­n động viĂȘn.

Tư váș„n dinh dÆ°á»Ąng thể thao cÆĄ báșŁn

Khi nĂłi đáșżn dinh dÆ°á»Ąng thể thao, cĂĄc khuyáșżn nghị sáșœ Ä‘Æ°á»Łc cĂĄ nhĂąn hĂła ở mức cao dá»±a trĂȘn một số yáșżu tố, bao gồm mĂŽn thể thao, vị trĂ­ chÆĄi mĂŽn thể thao đó, kinh nghiệm táș­p luyện vĂ  tĂŹnh tráșĄng trong/ngoĂ i mĂča giáșŁi cá»§a báșĄn.

Tuy nhiĂȘn, pháș§n lớn lời khuyĂȘn về dinh dÆ°á»Ąng thể thao Ä‘Æ°á»Łc ĂĄp dỄng cho háș§u háșżt cĂĄc váș­n động viĂȘn, báș„t kể mĂŽn thể thao cá»§a họ lĂ  gĂŹ.

Để hỗ trợ táș­p luyện hoáș·c thi đáș„u cường độ cao, báșĄn sáșœ muốn táș­p trung vĂ o việc tiĂȘu thỄ nhiều loáșĄi thá»±c pháș©m giĂ u cháș„t dinh dÆ°á»Ąng từ năm nhĂłm thá»±c pháș©m cÆĄ báșŁn:

  • trĂĄi cĂąy
  • rau quáșŁ
  • cĂĄc loáșĄi đáș­u háșĄt
  • cĂĄc loáșĄi protein náșĄc
  • sữa Ă­t cháș„t bĂ©o hoáș·c sữa thay tháșż

NĂłi chung, cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m báșĄn chọn nĂȘn Ä‘Æ°á»Łc cháșż biáșżn ở mức tối thiểu để tối đa hĂła giĂĄ trị dinh dÆ°á»Ąng cá»§a chĂșng. BáșĄn cĆ©ng nĂȘn giáșŁm thiểu cháș„t báșŁo quáșŁn bổ sung vĂ  trĂĄnh quĂĄ nhiều natri trong cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m báșĄn ăn vĂ o.

ĐÎi khi báșĄn cĂł thể tiĂȘu thỄ thá»±c pháș©m tiện lợi đã cháșż biáșżn sáș”n. Chỉ cáș§n đáșŁm báșŁo ráș±ng cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng đa lÆ°á»Łng phĂč hợp với mỄc tiĂȘu cá»§a báșĄn.

Dưới đñy lĂ  những điều chĂ­nh cáș§n táș­p trung khi xĂąy dá»±ng káșż hoáșĄch ăn uống hiệu quáșŁ cao:

  • Bao gồm nhiều loáșĄi trĂĄi cĂąy vĂ  rau quáșŁ cung cáș„p cĂĄc vitamin, khoĂĄng cháș„t vĂ  cháș„t dinh dÆ°á»Ąng quan trọng.
  • ÆŻu tiĂȘn ngĆ© cốc nguyĂȘn háșĄt hÆĄn lĂ  ngĆ© cốc tinh cháșż, Ă­t nháș„t một ná»­a số ngĆ© cốc báșĄn ăn nĂȘn lĂ  nguyĂȘn háșĄt.
  • Bao gồm nhiều loáșĄi protein náșĄc như thịt gĂ , thịt lợn, cĂĄ, gĂ  tĂąy, trứng, cĂĄc sáșŁn pháș©m từ đáș­u nĂ nh vĂ  cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m thịt thay tháșż.
  • Tăng lÆ°á»Łng tiĂȘu thỄ sữa Ă­t cháș„t bĂ©o hoáș·c cĂĄc sáșŁn pháș©m thay tháșż từ sữa.
  • Sá»­ dỄng cĂĄc loáșĄi dáș§u như dáș§u ĂŽ liu thay vĂŹ bÆĄ vĂ  bÆĄ thá»±c váș­t để tăng lÆ°á»Łng cháș„t bĂ©o lĂ nh máșĄnh.
  • Thường xuyĂȘn đưa cĂĄc loáșĄi cĂĄ bĂ©o đánh báșŻt tá»± nhiĂȘn như cĂĄ hồi vĂ o cháșż độ ăn uống cá»§a báșĄn để đáșŁm báșŁo lÆ°á»Łng omega-3 tốt, náșżu báșĄn khĂŽng ăn cĂĄ, hĂŁy tĂŹm kiáșżm cĂĄc loáșĄi omega-3 cĂł nguồn gốc thá»±c váș­t như háșĄt chia vĂ  quáșŁ Ăłc chĂł.
  • Táș­p trung vĂ o cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m giĂ u kali, cháș„t xÆĄ, canxi vĂ  vitamin D, vĂŹ những cháș„t dinh dÆ°á»Ąng nĂ y cĂł xu hướng thiáșżu trong cháșż độ ăn uống truyền thống.
  • Báș±ng cĂĄch báșŻt đáș§u với những nguyĂȘn táșŻc ăn uống cÆĄ báșŁn nĂ y, báșĄn sáșœ tiáșżp tỄc xĂąy dá»±ng một cháșż độ ăn uống hiệu quáșŁ cao vĂ  hỗ trợ quĂĄ trĂŹnh luyện táș­p cá»§a báșĄn thĂŽng qua dinh dÆ°á»Ąng.

Những điều cáș§n biáșżt về cháș„t dinh dÆ°á»Ąng đa lÆ°á»Łng

CĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng đa lÆ°á»Łng – cháș„t đường, cháș„t đáșĄm vĂ  cháș„t bĂ©o – lĂ  những thĂ nh pháș§n quan trọng cá»§a thá»±c pháș©m cung cáș„p cho cÆĄ thể báșĄn những gĂŹ nĂł cáș§n để phĂĄt triển. Điều đáș·c biệt quan trọng lĂ  tiĂȘu thỄ cĂąn báș±ng cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng đa lÆ°á»Łng khi ăn để hỗ trợ quĂĄ trĂŹnh luyện táș­p hiệu suáș„t cao.

Cháș„t đáșĄm

Hay cĂČn gọi lĂ  protein, Ä‘Æ°á»Łc táșĄo thĂ nh từ cĂĄc axit amin riĂȘng láș», đóng vai trĂČ lĂ  khối xĂąy dá»±ng cá»§a cÆĄ thể báșĄn. ChĂșng giĂșp xĂąy dá»±ng mọi thứ từ cÆĄ đáșżn da, xÆ°ÆĄng vĂ  răng.

ChĂșng thường cĂł nguồn gốc từ động váș­t, nhưng một số thá»±c pháș©m từ thá»±c váș­t cĆ©ng cung cáș„p protein. Tốt nháș„t lĂ  báșĄn nĂȘn chọn cĂĄc loáșĄi protein náșĄc hÆĄn trong háș§u háșżt cĂĄc trường hợp

Nguồn cháș„t đáșĄm náșĄc bao gồm:

  • ức gĂ 
  • gĂ  tĂąy náșĄc
  • thịt lợn hoáș·c thịt bĂČ náșĄc
  • cĂĄ
  • đáș­u phỄ vĂ  cĂĄc sáșŁn pháș©m thay tháșż thịt giĂ u protein khĂĄc
  • một số loáșĄi ngĆ© cốc, cháșłng háșĄn như quinoa
  • cĂąy họ đáș­u
  • phĂŽ mai Ă­t bĂ©o vĂ  phĂŽ mai
  • trứng vĂ  lĂČng tráșŻng trứng

Protein đáș·c biệt quan trọng để xĂąy dá»±ng khối lÆ°á»Łng cÆĄ báșŻp vĂ  giĂșp báșĄn phỄc hồi sau khi táș­p luyện. Điều nĂ y lĂ  do vai trĂČ cá»§a nĂł trong việc thĂșc đáș©y quĂĄ trĂŹnh tổng hợp protein cÆĄ báșŻp, quĂĄ trĂŹnh xĂąy dá»±ng cÆĄ báșŻp mới.

Khuyáșżn nghị chung về lÆ°á»Łng protein náșĄp vĂ o để hỗ trợ khối lÆ°á»Łng cÆĄ náșĄc vĂ  thĂ nh tĂ­ch thể thao lĂ  khoáșŁng 1,4–2,0 g mỗi kilĂŽgam (kg) trọng lÆ°á»Łng cÆĄ thể mỗi ngĂ y.

Cháș„t đường

Cháș„t đường lĂ  nguồn năng lÆ°á»Łng ưa thĂ­ch cá»§a cÆĄ thể báșĄn. ChĂșng thĂșc đáș©y cĂĄc chức năng hĂ ng ngĂ y cá»§a báșĄn, từ táș­p thể dỄc đáșżn thở, suy nghÄ© vĂ  ăn uống.

BáșĄn sáșœ muốn táș­p trung vĂ o việc nháș­n Ä‘Æ°á»Łc Ă­t nháș„t một ná»­a lÆ°á»Łng cháș„t đường hĂ ng ngĂ y từ cĂĄc nguồn giĂ u cháș„t xÆĄ, cháșłng háșĄn như:

  • gáșĄo lức
  • bĂĄnh mĂŹ nguyĂȘn háșĄt
  • cĂąy họ đáș­u
  • diĂȘm máșĄch
  • khoai lang
  • mĂŹ ống nguyĂȘn cháș„t
  • yáșżn máșĄch
  • ngĆ© cốc Ă­t đường
  • bĂĄnh gáșĄo
  • hoa quáșŁ
  • cĂĄc loáșĄi rau khĂŽng chứa tinh bột như bĂŽng cáșŁi xanh, cáșŁi bruxen, đáș­u xanh, cĂ  rốt vĂ  dưa chuột

Ná»­a cĂČn láșĄi cĂł thể đáșżn từ cĂĄc loáșĄi tinh bột Ä‘ÆĄn giáșŁn hÆĄn như gáșĄo tráșŻng, khoai tĂąy tráșŻng, mĂŹ ống, vĂ  thỉnh thoáșŁng lĂ  đồ ngọt vĂ  mĂłn trĂĄng miệng.

Cháș„t đường Ä‘ÆĄn giáșŁn Ä‘Æ°á»Łc tiĂȘu thỄ tốt nháș„t trong cĂĄc buổi táș­p luyện để bổ sung hoáș·c bổ sung lÆ°á»Łng dá»± trữ glycogen – dáșĄng cháș„t đường Ä‘Æ°á»Łc lưu trữ trong cÆĄ thể báșĄn.

Số gam cháș„t đường báșĄn nĂȘn tiĂȘu thỄ hĂ ng ngĂ y cĂł thể khĂĄc nhau ráș„t nhiều tĂčy thuộc vĂ o mĂŽn thể thao cá»§a báșĄn vĂ  pháș§n nĂ o cá»§a mĂča báșĄn đang tham gia.

VĂ­ dỄ, một váș­n động viĂȘn cháșĄy siĂȘu việt dĂŁ sáșœ cáș§n một lÆ°á»Łng cháș„t đường khĂĄc ráș„t nhiều so với một váș­n động viĂȘn cá»­ táșĄ Olympic.

NĂłi chung, cháș„t đường nĂȘn chiáșżm 45–65% tổng lÆ°á»Łng calo cá»§a báșĄn. VĂ­ dỄ: náșżu báșĄn tiĂȘu thỄ 2.500 calo mỗi ngĂ y, thĂŹ điều nĂ y sáșœ tÆ°ÆĄng Ä‘Æ°ÆĄng với 280–405 g cháș„t đường mỗi ngĂ y.

Từ đñy, báșĄn cĂł thể điều chỉnh lÆ°á»Łng cháș„t đường náșĄp vĂ o để đáp ứng nhu cáș§u năng lÆ°á»Łng cho mĂŽn thể thao cá»§a báșĄn hoáș·c một buổi táș­p nháș„t định.

Cháș„t bĂ©o

Đối với háș§u háșżt mọi người, cháș„t bĂ©o lĂ  nguồn năng lÆ°á»Łng phỄ hoáș·c hỗ trợ cá»§a cÆĄ thể. Trong một số trường hợp chọn lọc, cháșłng háșĄn như ở cĂĄc váș­n động viĂȘn thĂ­ch nghi với keto, cháș„t bĂ©o sáșœ cung cáș„p một pháș§n lớn hÆĄn so với bĂŹnh thường trong nhu cáș§u năng lÆ°á»Łng hĂ ng ngĂ y.

Cháș„t bĂ©o khĂĄc biệt vĂŹ chĂșng cung cáș„p 9 calo mỗi gam, trong khi cháș„t đáșĄm vĂ  cháș„t đường chỉ cung cáș„p 4 calo mỗi gam.

NgoĂ i việc cung cáș„p năng lÆ°á»Łng, cháș„t bĂ©o cĂČn hỗ trợ sáșŁn xuáș„t hormone, đóng vai trĂČ lĂ  thĂ nh pháș§n cáș„u trĂșc cá»§a mĂ ng táșż bĂ o vĂ  táșĄo điều kiện thuáș­n lợi cho quĂĄ trĂŹnh trao đổi cháș„t, cĂčng cĂĄc chức năng khĂĄc.

Cháș„t bĂ©o cung cáș„p một nguồn calo quĂœ giĂĄ, giĂșp hỗ trợ cĂĄc hormone liĂȘn quan đáșżn thể thao vĂ  cĂł thể giĂșp thĂșc đáș©y quĂĄ trĂŹnh phỄc hồi sau khi táș­p thể dỄc.

Đáș·c biệt, axit bĂ©o omega-3 cĂł đáș·c tĂ­nh chống viĂȘm đã Ä‘Æ°á»Łc chứng minh lĂ  giĂșp cĂĄc váș­n động viĂȘn phỄc hồi sau quĂĄ trĂŹnh luyện táș­p cường độ cao.

NĂłi chung, báșĄn sáșœ muốn táș­p trung vĂ o việc tiĂȘu thỄ cháș„t bĂ©o từ cĂĄc nguồn tăng cường sức khỏe như:

  • dáș§u ĂŽ liu
  • trĂĄi bÆĄ
  • háșĄt (hướng dÆ°ÆĄng, háșĄt chia, cĂąy gai dáș§u, háșĄt lanh)
  • cĂĄc loáșĄi háșĄt vĂ  bÆĄ háșĄt
  • cĂĄ bĂ©o
  • trứng nguyĂȘn quáșŁ

Sau cháș„t đáșĄm vĂ  cháș„t đường, cháș„t bĂ©o sáșœ chiáșżm pháș§n cĂČn láșĄi trong lÆ°á»Łng calo trong cháșż độ ăn uống cá»§a báșĄn. Điều nĂ y thường tÆ°ÆĄng Ä‘Æ°ÆĄng với 20–35% tổng lÆ°á»Łng calo cá»§a báșĄn.

CĂąn nháșŻc về bữa ăn vĂ  thời điểm ăn.

Một yáșżu tố đáng chĂș Ăœ khĂĄc cáș§n xem xĂ©t khi tối ưu hĂła cháșż độ dinh dÆ°á»Ąng thể thao cá»§a báșĄn lĂ  thời điểm — khi báșĄn ăn một bữa ăn hoáș·c một cháș„t dinh dÆ°á»Ąng cỄ thể liĂȘn quan đáșżn thời điểm báșĄn táș­p luyện hoáș·c thi đáș„u.

Thời gian cĂĄc bữa ăn cá»§a báșĄn xung quanh việc táș­p luyện hoáș·c thi đáș„u cĂł thể hỗ trợ tăng cường phỄc hồi vĂ  sá»­a chữa mĂŽ, tăng cường xĂąy dá»±ng cÆĄ báșŻp vĂ  cáșŁi thiện tĂąm tráșĄng cá»§a báșĄn sau khi táș­p thể dỄc cường độ cao.

Để tối ưu hĂła tốt nháș„t quĂĄ trĂŹnh tổng hợp protein cho cÆĄ báșŻp, Hiệp hội Dinh dÆ°á»Ąng Thể thao Quốc táșż (ISSN) khuyĂȘn báșĄn nĂȘn ăn một bữa ăn chứa 20–40 g cháș„t đáșĄm cứ sau 3–4 giờ trong ngĂ y.

Điều đáș·c biệt quan trọng lĂ  tiĂȘu thỄ cháș„t đáșĄm trong vĂČng 2 giờ sau một buổi táș­p luyện cường độ cao, vĂŹ quĂĄ trĂŹnh tổng hợp cháș„t đáșĄm tăng cao trong thời gian nĂ y.

BáșĄn cĆ©ng sáșœ cáș§n bổ sung cháș„t đường sau khi táș­p thể dỄc cường độ cao. CĂąn nháșŻc tiĂȘu thỄ 30–60 g nguồn cháș„t đường Ä‘ÆĄn giáșŁn trong vĂČng 30 phĂșt sau khi táș­p thể dỄc.

Đối với một số váș­n động viĂȘn sức bền hoĂ n thĂ nh cĂĄc buổi táș­p luyện hoáș·c thi đáș„u kĂ©o dĂ i hÆĄn 60 phĂșt, ISSN khuyáșżn nghị TiĂȘu thỄ 30–60 g cháș„t đường mỗi giờ trong buổi táș­p để tối đa hĂła mức năng lÆ°á»Łng.

Nhưng náșżu quĂĄ trĂŹnh táș­p luyện cường độ cao cá»§a báșĄn kĂ©o dĂ i dưới 1 giờ, báșĄn cĂł thể đợi cho đáșżn khi buổi táș­p káșżt thĂșc để bổ sung lÆ°á»Łng cháș„t đường cá»§a mĂŹnh.

Nhu cáș§u hydrat hĂła

TĂŹnh tráșĄng hydrat hĂła lĂ  một lÄ©nh vá»±c quan trọng cá»§a dinh dÆ°á»Ąng thể thao cĂł thể táșĄo ra sá»± khĂĄc biệt trong hiệu suáș„t.

Khi báșĄn táș­p thể dỄc, báșĄn sáșœ máș„t cháș„t lỏng vĂ  cháș„t điện giáșŁi dưới dáșĄng mồ hĂŽi, phÆ°ÆĄng phĂĄp tá»± háșĄ nhiệt cá»§a cÆĄ thể báșĄn.

Khi tham gia táș­p thể dỄc cường độ cao kĂ©o dĂ i, báșĄn cáș§n bổ sung cháș„t lỏng vĂ  cháș„t điện giáșŁi để ngăn ngừa tĂŹnh tráșĄng máș„t nước từ nháșč đáșżn nghiĂȘm trọng.

CĂĄc váș­n động viĂȘn táș­p luyện hoáș·c thi đáș„u trong điều kiện náșŻng nĂłng cáș§n đáș·c biệt chĂș Ăœ đáșżn tĂŹnh tráșĄng hydrat hĂła cá»§a họ, vĂŹ cháș„t lỏng vĂ  cháș„t điện giáșŁi cĂł thể nhanh chĂłng cáșĄn kiệt ở nhiệt độ cao.

Để giĂșp trĂĄnh máș„t nước, tốt nháș„t báșĄn nĂȘn chá»§ động vĂ  uống Ă­t nháș„t 0,5 lĂ­t nước trong vĂČng 2 giờ trước buổi táș­p luyện hoáș·c thi đáș„u cường độ cao.

Trong một buổi táș­p luyện cường độ cao, cĂĄc váș­n động viĂȘn nĂȘn tiĂȘu thỄ 200-250 ml cháș„t lỏng cứ sau 15 phĂșt để duy trĂŹ sá»± cĂąn báș±ng cháș„t lỏng tốt.

Một phÆ°ÆĄng phĂĄp phổ biáșżn để xĂĄc định lÆ°á»Łng cháș„t lỏng cáș§n uống lĂ  cĂąn trước vĂ  sau khi táș­p luyện. Mỗi 0,45 kg bị máș„t tÆ°ÆĄng Ä‘Æ°ÆĄng với 0,5 lĂ­t cháș„t lỏng bị máș„t.

BáșĄn nĂȘn tiĂȘu thỄ lÆ°á»Łng cháș„t lỏng tÆ°ÆĄng Ä‘Æ°ÆĄng để bĂč nước trước buổi táș­p tiáșżp theo.

Việc bổ sung cháș„t điện giáșŁi trong vĂ  sau khi táș­p thể dỄc cường độ cao kĂ©o dĂ i để trĂĄnh máș„t nước cĆ©ng ráș„t quan trọng.

BáșĄn cĂł thể phỄc hồi cháș„t điện giáșŁi báș±ng cĂĄch uống đồ uống thể thao vĂ  ăn thá»±c pháș©m giĂ u natri vĂ  kali.

VĂŹ nhiều đồ uống thể thao thiáșżu cháș„t điện giáșŁi nĂȘn một số người chọn cĂĄch tá»± pha cháșż.

NgoĂ i ra, nhiều cĂŽng ty sáșŁn xuáș„t cĂĄc viĂȘn điện giáșŁi cĂł thể káșżt hợp với nước để cung cáș„p cĂĄc cháș„t điện giáșŁi cáș§n thiáșżt giĂșp báșĄn luĂŽn đủ nước.

Những điều cáș§n biáșżt về đồ ăn nháșč

CĂł vĂŽ số lá»±a chọn đồ ăn nháșč cĂł thể bổ sung năng lÆ°á»Łng dá»± trữ cá»§a báșĄn mĂ  khĂŽng khiáșżn báșĄn cáșŁm tháș„y quĂĄ no hoáș·c uể oáșŁi.

Bữa ăn nháșč lĂœ tưởng pháșŁi cĂąn báș±ng, cung cáș„p một tá»· lệ tốt cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng đa lÆ°á»Łng nhưng láșĄi dễ cháșż biáșżn.

Dưới đñy lĂ  một số lá»±a chọn ăn nháșč trước vĂ  sau khi táș­p luyện:

  • bĂĄnh mĂŹ káșčp với bĂĄnh mĂŹ ngĆ© cốc nguyĂȘn háșĄt (cháșłng háșĄn như gĂ  tĂąy, salad trứng, cĂĄ ngừ, bÆĄ đáș­u phộng vĂ  tháșĄch, hoáș·c phĂŽ mai nướng Ă­t cháș„t bĂ©o)
  • lĂĄt tĂĄo với bÆĄ háșĄt
  • trứng luộc trĂȘn bĂĄnh mĂŹ nướng
  • chip pita vĂ  ớt chuĂŽng nhĂșng hummus
  • sữa chua Hy LáșĄp với granola
  • hỗn hợp đường mĂČn
  • một thanh protein
  • bĂĄnh pudding háșĄt chia
  • ngĆ© cốc Ă­t đường vĂ  lá»±a chọn sữa trộn với bột protein
  • một mĂłn salad với một số loáșĄi protein, cháșłng háșĄn như thịt gĂ 
  • sinh tố protein
  • một miáșżng trĂĄi cĂąy vĂ  một thanh phĂŽ mai Ă­t bĂ©o

Khi ăn váș·t trước khi táș­p luyện, hĂŁy táș­p trung vĂ o cĂĄc lá»±a chọn Ă­t cháș„t bĂ©o hÆĄn, vĂŹ chĂșng cĂł xu hướng tiĂȘu hĂła nhanh hÆĄn vĂ  cĂł kháșŁ năng khiáșżn báșĄn cáșŁm tháș„y Ă­t no hÆĄn.

Sau khi táș­p thể dỄc, một bữa ăn nháșč cung cáș„p một lÆ°á»Łng protein vĂ  cháș„t đường tốt đáș·c biệt quan trọng để bổ sung dá»± trữ glycogen vĂ  hỗ trợ tổng hợp protein cÆĄ báșŻp.

Thá»±c pháș©m bổ sung dinh dÆ°á»Ąng thể thao

NĂłi chung, thá»±c pháș©m toĂ n pháș§n nĂȘn chiáșżm pháș§n lớn trong cháșż độ ăn cá»§a váș­n động viĂȘn. ChĂșng giĂșp cung cáș„p sá»± cĂąn báș±ng hợp lĂœ về năng lÆ°á»Łng, cháș„t dinh dÆ°á»Ąng vĂ  cĂĄc hợp cháș„t hoáșĄt tĂ­nh sinh học khĂĄc trong thá»±c pháș©m mĂ  thường khĂŽng cĂł ở dáșĄng bổ sung.

Điều đó nĂłi ráș±ng, xem xĂ©t ráș±ng cĂĄc váș­n động viĂȘn thường cĂł nhu cáș§u dinh dÆ°á»Ąng lớn hÆĄn so với dĂąn số nĂłi chung, bổ sung cĂł thể Ä‘Æ°á»Łc sá»­ dỄng để láș„p đáș§y báș„t kỳ khoáșŁng trống nĂ o trong cháșż độ ăn uống.

Dưới đñy lĂ  những cháș„t bổ sung hĂ ng đáș§u đã Ä‘Æ°á»Łc chứng minh báș±ng khoa học, thường Ä‘Æ°á»Łc cĂĄc chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng thể thao khuyĂȘn dĂčng.

Bột đáșĄm

Bột đáșĄm lĂ  dáșĄng cĂŽ láș­p cá»§a nhiều loáșĄi protein khĂĄc nhau, cháșłng háșĄn như vĂĄng sữa, lĂČng tráșŻng trứng, đáș­u HĂ  Lan, gáșĄo lứt vĂ  đáș­u nĂ nh.

Bột đáșĄm thường chứa 10–25 g đáșĄm mỗi muỗng, giĂșp việc tiĂȘu thỄ một lÆ°á»Łng đáșĄm ráșŻn trở nĂȘn dễ dĂ ng vĂ  thuáș­n tiện.

NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng việc tiĂȘu thỄ cháș„t bổ sung đáșĄm xung quanh quĂĄ trĂŹnh táș­p luyện cĂł thể giĂșp thĂșc đáș©y quĂĄ trĂŹnh phỄc hồi vĂ  hỗ trợ tăng khối lÆ°á»Łng cÆĄ náșĄc.

VĂ­ dỄ, một số người chọn thĂȘm bột đáșĄm vĂ o yáșżn máșĄch cá»§a họ để tăng hĂ m lÆ°á»Łng đáșĄm lĂȘn một chĂșt.

Cháș„t đường dáșĄng gel vĂ  dáșĄng bột

CĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m bổ sung cháș„t đường cĂł thể giĂșp duy trĂŹ mức năng lÆ°á»Łng cá»§a báșĄn, đáș·c biệt náșżu báșĄn tham gia cĂĄc mĂŽn thể thao sức bền kĂ©o dĂ i hÆĄn 1 giờ.

Những dáșĄng cháș„t đường cĂŽ đáș·c nĂ y thường cung cáș„p khoáșŁng 25 g cháș„t đường Ä‘ÆĄn giáșŁn cho mỗi kháș©u pháș§n vĂ  một số bao gồm cĂĄc cháș„t bổ sung như caffeine hoáș·c vitamin.

ChĂșng cĂł dáșĄng gel hoáș·c bột. DáșĄng gel khĂŽng cáș§n pháșŁi pha với nước.

Nhiều váș­n động viĂȘn cháșĄy đường dĂ i sáșœ đáș·t mỄc tiĂȘu tiĂȘu thỄ 1 gel năng lÆ°á»Łng chứa 25 g cháș„t đường cứ sau 30–45 phĂșt trong một buổi táș­p thể dỄc dĂ i hÆĄn 1 giờ.

Đồ uống thể thao cĆ©ng thường chứa đủ cháș„t đường để duy trĂŹ mức năng lÆ°á»Łng, nhưng một số váș­n động viĂȘn thĂ­ch dáșĄng gel để trĂĄnh uống quĂĄ nhiều cháș„t lỏng trong quĂĄ trĂŹnh luyện táș­p hoáș·c thi đáș„u, vĂŹ điều nĂ y cĂł thể dáș«n đáșżn rối loáșĄn tiĂȘu hĂła.

Vitamin vĂ  cĂĄc khoĂĄng cháș„t

Nhiều váș­n động viĂȘn chọn dĂčng vitamin tổng hợp cháș„t lÆ°á»Łng cao cĂł chứa táș„t cáșŁ cĂĄc vitamin vĂ  khoĂĄng cháș„t cÆĄ báșŁn để bĂč đáșŻp báș„t kỳ khoáșŁng trống tiềm áș©n nĂ o trong cháșż độ ăn uống cá»§a họ.

Đùy cĂł thể lĂ  một Ăœ tưởng hay đối với háș§u háșżt mọi người, vĂŹ những lợi Ă­ch tiềm năng cá»§a việc bổ sung vitamin tổng hợp lớn hÆĄn những rá»§i ro.

Một loáșĄi vitamin đáș·c biệt mĂ  cĂĄc váș­n động viĂȘn thường bổ sung lĂ  vitamin D, đáș·c biệt lĂ  trong mĂča đîng ở những nÆĄi Ă­t tiáșżp xĂșc với ĂĄnh náșŻng máș·t trời.

Mức vitamin D tháș„p đã Ä‘Æ°á»Łc chứng minh lĂ  cĂł kháșŁ năng áșŁnh hưởng đáșżn thĂ nh tĂ­ch thể thao, vĂŹ váș­y việc bổ sung thường Ä‘Æ°á»Łc khuyáșżn khĂ­ch.

Tốt nháș„t báșĄn nĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn cá»§a chuyĂȘn gia chăm sĂłc sức khỏe cĂł trĂŹnh độ vĂ  hoĂ n thĂ nh cĂĄc xĂ©t nghiệm trong phĂČng thĂ­ nghiệm để xĂĄc định xem báșĄn cĂł thá»±c sá»± thiáșżu một loáșĄi vitamin hoáș·c khoĂĄng cháș„t cỄ thể hay khĂŽng.

Caffein

NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng caffein cĂł thể cáșŁi thiện sức máșĄnh vĂ  độ bền trong nhiều hoáșĄt động thể thao, cháșłng háșĄn như cháșĄy, nháșŁy, nĂ©m vĂ  cá»­ táșĄ.

Đó lĂ  nhờ tĂĄc dỄng kĂ­ch thĂ­ch nĂŁo cá»§a caffein, cĂł thể lĂ m giáșŁm tốc độ gáșŻng sức nháș­n thức cá»§a báșĄn hoáș·c mức độ báșĄn cáșŁm tháș„y mĂŹnh đang lĂ m việc chăm chỉ.

Nhiều váș­n động viĂȘn chọn uống một tĂĄch cĂ  phĂȘ đáș­m đáș·c trước khi táș­p luyện để tăng cường sức lá»±c, trong khi những người khĂĄc chuyển sang dĂčng cĂĄc cháș„t bổ sung cĂł chứa cĂĄc dáșĄng caffein tổng hợp, cháșłng háșĄn như trước khi táș­p luyện.

Tuy nhiĂȘn, caffein khĂŽng dĂ nh cho táș„t cáșŁ mọi người vĂ  cĂł thể gĂąy nguy hiểm náșżu dĂčng liều cao, đáș·c biệt đối với những người dưới 18 tuổi.

Cho dĂč báșĄn quyáșżt định sá»­ dỄng hĂŹnh thức nĂ o, hĂŁy đáșŁm báșŁo báșŻt đáș§u với một lÆ°á»Łng nhỏ. BáșĄn cĂł thể tăng dáș§n liều lÆ°á»Łng miễn lĂ  cÆĄ thể chịu Ä‘Æ°á»Łc.

Dáș§u cĂĄ

Bổ sung cháș„t bĂ©o omega-3 như dáș§u cĂĄ cĂł thể cáșŁi thiện thĂ nh tĂ­ch thể thao vĂ  phỄc hồi sau khi táș­p thể dỄc cường độ cao.

BáșĄn cháșŻc cháșŻn cĂł thể nháș­n Ä‘Æ°á»Łc omega-3 từ cháșż độ ăn uống cá»§a mĂŹnh báș±ng cĂĄch ăn cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m như cĂĄ bĂ©o, háșĄt lanh vĂ  háșĄt chia, cĂĄc loáșĄi háșĄt vĂ  đáș­u nĂ nh. Nhưng náșżu báșĄn khĂŽng thường xuyĂȘn đưa những thá»±c pháș©m nĂ y vĂ o cháșż độ ăn uống cá»§a mĂŹnh, thĂŹ việc bổ sung dáș§u cĂĄ cĂł thể lĂ  một Ăœ tưởng hay.

CĂĄc cháș„t bổ sung omega-3 từ thá»±c váș­t cĆ©ng cĂł sáș”n cho những người theo cháșż độ ăn chay hoáș·c thuáș§n chay.

Creatine

Creatine lĂ  một hợp cháș„t mĂ  cÆĄ thể báșĄn táșĄo ra từ cĂĄc axit amin. NĂł cĆ©ng Ä‘Æ°á»Łc tĂŹm tháș„y với số lÆ°á»Łng nhỏ trong thịt vĂ  cĂĄ. NĂł hỗ trợ sáșŁn xuáș„t năng lÆ°á»Łng trong cĂĄc hoáșĄt động ngáșŻn, cường độ cao.

Bổ sung hĂ ng ngĂ y 5 g creatine monohydrate – dáșĄng phổ biáșżn nháș„t – đã Ä‘Æ°á»Łc chứng minh lĂ  cáșŁi thiện năng lÆ°á»Łng vĂ  sức máșĄnh trong quĂĄ trĂŹnh luyện táș­p sức đề khĂĄng, cĂł thể mang láșĄi thĂ nh tĂ­ch thể thao.

Háș§u háșżt cĂĄc liĂȘn đoĂ n thể thao khĂŽng phĂąn loáșĄi creatine lĂ  cháș„t bị cáș„m, vĂŹ tĂĄc dỄng cá»§a nĂł ráș„t khiĂȘm tốn so với tĂĄc dỄng cá»§a cĂĄc hợp cháș„t khĂĄc.

Xem xĂ©t chi phĂ­ tháș„p vĂ  tĂ­nh sáș”n cĂł rộng rĂŁi vĂ  nghiĂȘn cứu sĂąu rộng đáș±ng sau chĂșng, cháș„t bổ sung creatine cĂł thể đáng giĂĄ đối với một số váș­n động viĂȘn.

Beta-alanine

Beta-alanine lĂ  một hợp cháș„t dá»±a trĂȘn axit amin khĂĄc Ä‘Æ°á»Łc tĂŹm tháș„y trong cĂĄc sáșŁn pháș©m động váș­t như thịt bĂČ vĂ  thịt gĂ .

Trong cÆĄ thể báșĄn, beta-alanine đóng vai trĂČ lĂ  khối xĂąy dá»±ng cho carnosine, một hợp cháș„t chịu trĂĄch nhiệm giĂșp giáșŁm mĂŽi trường axit trong cÆĄ báșŻp đang hoáșĄt động khi táș­p thể dỄc cường độ cao.

Đång chĂș Ăœ nháș„t về lợi Ă­ch cá»§a việc bổ sung beta-alanine lĂ  cáșŁi thiện hiệu suáș„t trong cĂĄc bĂ i táș­p cường độ cao kĂ©o dĂ i 1–10 phĂșt.

VĂ­ dỄ, điều nĂ y cĂł thể giĂșp Ă­ch cho cĂĄc váș­n động viĂȘn như váș­n động viĂȘn cháșĄy cá»± ly ngáșŻn đáșżn trung bĂŹnh vĂ  váș­n động viĂȘn bÆĄi lội.

Liều lÆ°á»Łng dá»±a trĂȘn nghiĂȘn cứu thường Ä‘Æ°á»Łc khuyáșżn nghị náș±m trong khoáșŁng từ 3,2 đáșżn 6,4 g mỗi ngĂ y.

Một số người thĂ­ch sá»­ dỄng ở mức tháș„p hÆĄn cá»§a pháșĄm vi để trĂĄnh tĂĄc dỄng phỄ tiềm áș©n Ä‘Æ°á»Łc gọi lĂ  dị cáșŁm, cáșŁm giĂĄc ngứa ran ở tứ chi.

Giống như creatine, beta-alanine thường khĂŽng Ä‘Æ°á»Łc phĂąn loáșĄi lĂ  cháș„t bị cáș„m vĂ  an toĂ n cho háș§u háșżt mọi người, khiáșżn nĂł trở thĂ nh một lá»±a chọn bổ sung kháșŁ thi cho cĂĄc váș­n động viĂȘn.

ChuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng thể thao lĂ m gĂŹ?

CĂĄc chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng thể thao chịu trĂĄch nhiệm thá»±c hiện cĂĄc phĂĄc đồ dinh dÆ°á»Ąng dá»±a trĂȘn cÆĄ sở khoa học cho cĂĄc váș­n động viĂȘn vĂ  cáș­p nháș­t những nghiĂȘn cứu mới nháș„t.

Ở cáș„p độ cao nháș„t, cĂĄc chÆ°ÆĄng trĂŹnh dinh dÆ°á»Ąng thể thao theo truyền thống Ä‘Æ°á»Łc giĂĄm sĂĄt vĂ  quáșŁn lĂœ bởi cĂĄc chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng đã đăng kĂœ chuyĂȘn về lÄ©nh vá»±c nĂ y.

Họ thường cĂł chứng nháș­n CSSD (Certified Specialist in Sports Dietetics) nổi báș­t, viáșżt táșŻt cá»§a “chuyĂȘn gia Ä‘Æ°á»Łc chứng nháș­n về cháșż độ ăn kiĂȘng thể thao”.

Những chuyĂȘn gia nĂ y phỄc vỄ để giĂĄo dỄc cĂĄc váș­n động viĂȘn về táș„t cáșŁ cĂĄc khĂ­a cáșĄnh dinh dÆ°á»Ąng liĂȘn quan đáșżn thĂ nh tĂ­ch thể thao, bao gồm ăn đĂșng lÆ°á»Łng thức ăn, cháș„t dinh dÆ°á»Ąng, hydrat hĂła vĂ  bổ sung khi cáș§n thiáșżt.

Một ngĂ y trong cuộc đời cá»§a chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng thể thao thường bao gồm những việc sau:

  • gáș·p gụ trá»±c tiáșżp cĂĄc váș­n động viĂȘn để xĂąy dá»±ng káșż hoáșĄch cĂĄ nhĂąn
  • tiáșżn hĂ nh cĂĄc buổi giĂĄo dỄc nhĂłm
  • láș­p chiáșżn lÆ°á»Łc với quáșŁn lĂœ nhĂłm
  • cĂł máș·t trong cĂĄc bữa ăn trước vĂ  sau táș­p luyện để giĂșp hướng dáș«n cĂĄc váș­n động viĂȘn lá»±a chọn thá»±c pháș©m
  • đáșŁm báșŁo ráș±ng cĂĄc váș­n động viĂȘn Ä‘Æ°á»Łc nuĂŽi dÆ°á»Ąng tốt để thi đáș„u ở mức cao nháș„t

Cuối cĂčng, cĂĄc chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng thể thao thường lĂ m việc với cĂĄc váș­n động viĂȘn để giáșŁi quyáșżt cĂĄc váș„n đề dị ứng, khĂŽng dung náșĄp thá»±c pháș©m, cĂĄc váș„n đề y táșż liĂȘn quan đáșżn dinh dÆ°á»Ąng vĂ  — phối hợp với cĂĄc nhĂ  trị liệu tĂąm lĂœ — báș„t kỳ chứng rối loáșĄn ăn uống hoáș·c rối loáșĄn ăn uống nĂ o mĂ  cĂĄc váș­n động viĂȘn cĂł thể gáș·p pháșŁi.

Những láș§m tưởng về dinh dÆ°á»Ąng thể thao

Một trong những vai trĂČ cá»§a cĂĄc chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng thể thao lĂ  giĂșp láș­t táș©y những láș§m tưởng nĂ y vĂ  cung cáș„p cho cĂĄc váș­n động viĂȘn thĂŽng tin chĂ­nh xĂĄc. Dưới đñy lĂ  ba trong số những láș§m tưởng hĂ ng đáș§u về dinh dÆ°á»Ąng trong thể thao — vĂ  sá»± tháș­t thá»±c sá»± nĂłi lĂȘn điều gĂŹ.

Láș§m tưởng số 1: Bổ sung protein sáșœ giĂșp cÆĄ báșŻp cuồn cuộn hÆĄn

Máș·c dĂč lÆ°á»Łng cháș„t đáșĄm náșĄp vĂ o lĂ  một yáșżu tố quan trọng để tăng cÆĄ báșŻp, nhưng chỉ bổ sung protein Ä‘ÆĄn thuáș§n sáșœ khĂŽng gĂąy ra báș„t kỳ sá»± gia tăng cÆĄ báșŻp đáng kể nĂ o.

Để thĂșc đáș©y những thay đổi đáng chĂș Ăœ về kĂ­ch thước cÆĄ báșŻp, báșĄn cáș§n thường xuyĂȘn thá»±c hiện cĂĄc bĂ i táș­p luyện sức đề khĂĄng trong một thời gian dĂ i đồng thời đáșŁm báșŁo cháșż độ ăn uống cá»§a báșĄn phĂč hợp.

Ngay cáșŁ khi báșĄn bổ sung nhiều mĂ  khĂŽng luyện táș­p, tĂčy thuộc vĂ o một số yáșżu tố, bao gồm di truyền, giới tĂ­nh vĂ  kĂ­ch thước cÆĄ thể, thĂŹ cÆĄ báșŻp cá»§a báșĄn cĆ©ng sáșœ khĂŽng phĂĄt triển.

Láș§m tưởng số 2: Ăn trước khi ngá»§ sáșœ gĂąy tăng mụ thừa

Một láș§m tưởng phổ biáșżn khĂĄc trong dinh dÆ°á»Ąng thể thao lĂ  ăn gáș§n giờ đi ngá»§ sáșœ gĂąy tăng thĂȘm cháș„t bĂ©o.

Điều nĂ y dá»±a trĂȘn giáșŁ Ä‘á»‹nh ráș±ng vĂŹ báșĄn đang náș±m, cÆĄ thể báșĄn đốt chĂĄy Ă­t calo hÆĄn, vĂŹ váș­y báș„t kỳ thá»±c pháș©m nĂ o báșĄn ăn sáșœ Ä‘Æ°á»Łc lưu trữ dưới dáșĄng cháș„t bĂ©o.

Máș·c dĂč đĂșng lĂ  cÆĄ thể báșĄn đốt chĂĄy Ă­t calo hÆĄn khi nghỉ ngÆĄi, nhưng điều nĂ y khĂŽng cĂł nghÄ©a lĂ  thức ăn sáșœ tá»± động Ä‘Æ°á»Łc lưu trữ dưới dáșĄng cháș„t bĂ©o. Nhiều quĂĄ trĂŹnh trao đổi cháș„t váș«n diễn ra trong khi ngá»§.

Náșżu báșĄn đang tĂŹm cĂĄch giáșŁm thiểu việc tăng mụ, tốt nháș„t nĂȘn táș­p trung vĂ o loáșĄi thá»±c pháș©m báșĄn ăn gáș§n giờ đi ngá»§.

VĂ­ dỄ, ăn hai lĂĄt bĂĄnh pizza trước khi đi ngá»§ cĂł nhiều kháșŁ năng dáș«n đáșżn tăng mụ hÆĄn lĂ  ăn một cốc phĂŽ mai hoáș·c sữa chua Hy LáșĄp.

Láș§m tưởng số 3: Uống cĂ  phĂȘ trước khi táș­p luyện cĂł thể thĂșc đáș©y tĂŹnh tráșĄng máș„t nước

CĂ  phĂȘ bị mang tiáșżng xáș„u vĂŹ lĂ m máș„t nước. Nhưng nghiĂȘn cứu cĂł sáș”n gợi Ăœ ráș±ng khĂŽng pháșŁi váș­y.

CĂĄc váș­n động viĂȘn cĂł lĂœ do chĂ­nh đáng để lo láșŻng về tĂŹnh tráșĄng máș„t nước cá»§a họ, vĂŹ máș„t mồ hĂŽi cháșŻc cháșŻn cĂł thể áșŁnh hưởng đáșżn sá»± cĂąn báș±ng cháș„t lỏng cá»§a cÆĄ thể.

Nhưng miễn lĂ  báșĄn báșŻt đáș§u uống đủ nước, uống cĂ  phĂȘ trước khi táș­p thể dỄc khĂŽng cĂł kháșŁ năng thĂșc đáș©y tĂŹnh tráșĄng máș„t nước.

Điểm máș„u chốt

Máș·c dĂč dinh dÆ°á»Ąng thể thao khĂĄ mang tĂ­nh cĂĄ nhĂąn, nhưng một số lÄ©nh vá»±c chung láșĄi quan trọng đối với háș§u háșżt cĂĄc váș­n động viĂȘn. Chọn đĂșng loáșĄi thá»±c pháș©m, táș­p trung vĂ o cháș„t dinh dÆ°á»Ąng đáșĄi lÆ°á»Łng, tối ưu hĂła thời gian bữa ăn, đáșŁm báșŁo đủ nước vĂ  chọn đồ ăn nháșč phĂč hợp cĂł thể giĂșp báșĄn đáșĄt hiệu suáș„t tốt nháș„t.


Đã xem láșĄi & cáș­p nháș­t láș§n cuối vĂ o ngĂ y 27/11/2023 bởi Bs. Nguyễn Văn Anh.

Hỗ trợ Đăng kĂœ học CĂĄc khĂła học & Tư váș„n dinh dÆ°á»Ąng

Bs. Anh: 0937.026.095
Zalo: https://link.dinhduong.us/zalo

Đã thĂȘm item vĂ o giỏ hĂ ng.
0 item - 0

Dinh DÆ°á»Ąng US thĂŽng bĂĄo

BáșĄn cáș§n đăng nháș­p để táșŁi tĂ i liệu PDF.