Giá»i thiá»u
- Dinh dÆ°á»Ąng lĂ má»t yáșżu tá» thiáșżt yáșżu cho sức khá»e vĂ sá»± phĂĄt triá»n cá»§a con ngưá»i. NĂł khĂŽng chá» áșŁnh hưá»ng Äáșżn sá»± phĂĄt triá»n thá» cháș„t mĂ cĂČn cĂł tĂĄc Äá»ng lá»n Äáșżn sức khá»e tĂąm tháș§n vĂ kháșŁ nÄng hoáșĄt Äá»ng hĂ ng ngĂ y. Dinh dÆ°á»Ąng ÄĂșng cĂĄch giĂșp cÆĄ thá» hoáșĄt Äá»ng hiá»u quáșŁ, duy trĂŹ sức khá»e vĂ phĂČng ngừa bá»nh táșt.
- Trong bĂ i viáșżt nĂ y, chĂșng ta sáșœ khĂĄm phĂĄ cĂĄc khĂĄi niá»m cÆĄ báșŁn vá» dinh dÆ°á»Ąng, cĂĄc loáșĄi cháș„t dinh dÆ°á»Ąng cáș§n thiáșżt cho cÆĄ thá», vĂ vai trĂČ cá»§a chĂșng trong viá»c duy trĂŹ sức khá»e.
CĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng cáș§n thiáșżt
Cháș„t dinh dÆ°á»Ąng Äa lÆ°á»Łng (Macronutrients)
Cháș„t dinh dÆ°á»Ąng Äa lÆ°á»Łng bao gá»m carbohydrates (carbohydrate), lipids (cháș„t bĂ©o), vĂ proteins (protein). ÄĂąy lĂ những cháș„t dinh dÆ°á»Ąng mĂ cÆĄ thá» cáș§n vá»i sá» lÆ°á»Łng lá»n Äá» cung cáș„p nÄng lÆ°á»Łng vĂ há» trợ cĂĄc chức nÄng sinh lĂœ.
- Carbohydrates: LĂ nguá»n nÄng lÆ°á»Łng chĂnh cho cÆĄ thá», cung cáș„p 4 kilocalories má»i gram. ChĂșng cĂł thá» ÄÆ°á»Łc tĂŹm tháș„y trong cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m như ngĆ© cá»c, trĂĄi cĂąy, vĂ rau cá»§.
- Lipids: Cung cáș„p nÄng lÆ°á»Łng gáș„p ÄĂŽi so vá»i carbohydrates, vá»i 9 kilocalories má»i gram. Cháș„t bĂ©o khĂŽng chá» lĂ nguá»n nÄng lÆ°á»Łng mĂ cĂČn ÄĂłng vai trĂČ quan trá»ng trong viá»c hĂŹnh thĂ nh mĂ ng táșż bĂ o vĂ sáșŁn xuáș„t hormone.
- Proteins: Cung cáș„p 4 kilocalories má»i gram vĂ lĂ thĂ nh pháș§n chĂnh cá»§a cĂĄc táșż bĂ o trong cÆĄ thá». ChĂșng cáș§n thiáșżt cho viá»c xĂąy dá»±ng vĂ sá»a chữa mĂŽ, sáșŁn xuáș„t enzyme vĂ hormone.
Cháș„t dinh dÆ°á»Ąng vi lÆ°á»Łng (Micronutrients)
Cháș„t dinh dÆ°á»Ąng vi lÆ°á»Łng bao gá»m vitamins vĂ khoĂĄng cháș„t. Máș·c dĂč cÆĄ thá» cáș§n chĂșng vá»i sá» lÆ°á»Łng nhá» hÆĄn, nhưng chĂșng váș«n ráș„t quan trá»ng cho nhiá»u chức nÄng sinh lĂœ.
- Vitamin: CĂł hai loáșĄi chĂnh: vitamin tan trong nưá»c (như vitamin C vĂ cĂĄc vitamin nhĂłm B) vĂ vitamin tan trong cháș„t bĂ©o (như vitamin A, D, E, vĂ K). ChĂșng há» trợ trong viá»c sáșŁn xuáș„t nÄng lÆ°á»Łng, duy trĂŹ chức nÄng miá» n dá»ch, vĂ báșŁo vá» táșż bĂ o khá»i tá»n thÆ°ÆĄng.
- KhoĂĄng cháș„t: Bao gá»m cĂĄc khoĂĄng cháș„t như calcium, potassium, vĂ iron. ChĂșng cáș§n thiáșżt cho nhiá»u chức nÄng, bao gá»m duy trĂŹ xÆ°ÆĄng cháșŻc khá»e, Äiá»u hĂČa huyáșżt ĂĄp, vĂ há» trợ chức nÄng tháș§n kinh.
Nưá»c
- Nưá»c lĂ má»t cháș„t dinh dÆ°á»Ąng thiáșżt yáșżu mĂ cÆĄ thá» cáș§n vá»i sá» lÆ°á»Łng lá»n. NĂł khĂŽng chá» giĂșp duy trĂŹ nhiá»t Äá» cÆĄ thá» mĂ cĂČn há» trợ trong viá»c váșn chuyá»n cháș„t dinh dÆ°á»Ąng vĂ loáșĄi bá» cháș„t tháșŁi. HÆĄn 60% trá»ng lÆ°á»Łng cÆĄ thá» lĂ nưá»c, vĂ viá»c cung cáș„p Äá»§ nưá»c hĂ ng ngĂ y lĂ ráș„t quan trá»ng cho sức khá»e tá»ng thá».
Vai trĂČ cá»§a dinh dÆ°á»Ąng trong sức khá»e
- Dinh dÆ°á»Ąng khĂŽng chá» áșŁnh hưá»ng Äáșżn sức khá»e thá» cháș„t mĂ cĂČn cĂł tĂĄc Äá»ng lá»n Äáșżn sức khá»e tĂąm tháș§n. Má»t cháșż Äá» Än uá»ng cĂąn báș±ng cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n tĂąm tráșĄng, tÄng cưá»ng nÄng lÆ°á»Łng, vĂ giáșŁm nguy cÆĄ máșŻc cĂĄc bá»nh mĂŁn tĂnh như tiá»u ÄÆ°á»ng, bá»nh tim máșĄch, vĂ bĂ©o phĂŹ.
- NgoĂ i ra, dinh dÆ°á»Ąng cĆ©ng ÄĂłng vai trĂČ quan trá»ng trong viá»c phỄc há»i sức khá»e sau bá»nh táșt hoáș·c pháș«u thuáșt. CĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng như protein vĂ vitamin C ráș„t cáș§n thiáșżt cho quĂĄ trĂŹnh há»i phỄc vĂ tĂĄi táșĄo mĂŽ.
Káșżt luáșn
- Dinh dÆ°á»Ąng lĂ má»t pháș§n khĂŽng thá» thiáșżu trong cuá»c sá»ng hĂ ng ngĂ y cá»§a chĂșng ta. Viá»c hiá»u rĂ” vá» cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng vĂ vai trĂČ cá»§a chĂșng sáșœ giĂșp chĂșng ta cĂł những lá»±a chá»n Än uá»ng tá»t hÆĄn, từ ÄĂł nĂąng cao sức khá»e vĂ cháș„t lÆ°á»Łng cuá»c sá»ng.
- Äá» duy trĂŹ sức khá»e tá»t, hĂŁy chĂș Ăœ Äáșżn cháșż Äá» Än uá»ng cá»§a báșĄn, ÄáșŁm báșŁo cung cáș„p Äá»§ cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng cáș§n thiáșżt cho cÆĄ thá».
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- Introduction to Nutrition – Medicine LibreTexts
- Nutrition.gov
- Nutrition News – ScienceDaily
- Human Nutrition – Pressbooks
- Nutrition and Health – ScienceDaily
BĂ i viáșżt nĂ y ÄĂŁ cung cáș„p má»t cĂĄi nhĂŹn tá»ng quan vá» dinh dÆ°á»Ąng cho cÆĄ thá», nháș„n máșĄnh táș§m quan trá»ng cá»§a viá»c duy trĂŹ má»t cháșż Äá» Än uá»ng cĂąn báș±ng vĂ lĂ nh máșĄnh.






