Giá»i thiá»u
- Suy tháșn, hay cĂČn gá»i lĂ bá»nh tháșn mĂŁn tĂnh (CKD), lĂ má»t tĂŹnh tráșĄng y táșż nghiĂȘm trá»ng áșŁnh hưá»ng Äáșżn kháșŁ nÄng lá»c cháș„t tháșŁi vĂ nưá»c thừa ra khá»i cÆĄ thá» cá»§a tháșn. Theo thá»ng kĂȘ, khoáșŁng 1 trong 7 ngưá»i trưá»ng thĂ nh á» Má»č bá» áșŁnh hưá»ng bá»i CKD, vĂ nhiá»u ngưá»i khĂŽng biáșżt ráș±ng há» Äang máșŻc bá»nh nĂ y. Má»t trong những cĂąu há»i thưá»ng gáș·p từ bá»nh nhĂąn suy tháșn lĂ liá»u há» cĂł thá» táșp thá» dỄc hay khĂŽng, vĂ náșżu cĂł, há» nĂȘn Än gĂŹ trưá»c vĂ sau khi táșp luyá»n.
- Trong bĂ i viáșżt nĂ y, chĂșng ta sáșœ khĂĄm phĂĄ những lợi Ăch cá»§a viá»c táșp thá» dỄc Äá»i vá»i ngưá»i suy tháșn, cĂĄc loáșĄi bĂ i táșp phĂč hợp, cĆ©ng như cháșż Äá» dinh dÆ°á»Ąng cáș§n thiáșżt Äá» há» trợ quĂĄ trĂŹnh táșp luyá»n.
Lợi Ăch cá»§a viá»c táșp thá» dỄc Äá»i vá»i ngưá»i suy tháșn
CáșŁi thiá»n sức khá»e tá»ng thá»
- Táșp thá» dỄc cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e tá»ng thá» cá»§a bá»nh nhĂąn suy tháșn. NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng viá»c táșp thá» dỄc thưá»ng xuyĂȘn cĂł thá» lĂ m giáșŁm nguy cÆĄ máșŻc cĂĄc bá»nh tim máșĄch, má»t trong những nguyĂȘn nhĂąn chĂnh gĂąy tá» vong á» bá»nh nhĂąn CKD. NgoĂ i ra, táșp thá» dỄc cĂČn giĂșp cáșŁi thiá»n sức máșĄnh cÆĄ báșŻp, tÄng cưá»ng sức bá»n vĂ nĂąng cao cháș„t lÆ°á»Łng cuá»c sá»ng.
GiáșŁm triá»u chứng vĂ cáșŁi thiá»n chức nÄng tháșn
- Máș·c dĂč khĂŽng cĂł báș±ng chứng rĂ” rĂ ng cho tháș„y táșp thá» dỄc cĂł thá» lĂ m cháșm sá»± tiáșżn triá»n cá»§a bá»nh tháșn, nhưng má»t sá» nghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng viá»c táșp thá» dỄc cĂł thá» cáșŁi thiá»n chức nÄng tháșn vĂ giáșŁm triá»u chứng như má»t má»i, khĂł thá» vĂ sưng phĂč. Táșp thá» dỄc cĆ©ng cĂł thá» giĂșp kiá»m soĂĄt huyáșżt ĂĄp vĂ mức ÄÆ°á»ng huyáșżt, hai yáșżu tá» quan trá»ng trong viá»c quáșŁn lĂœ CKD.
TÄng cưá»ng tĂąm lĂœ vĂ giáșŁm cÄng tháșłng
- Táșp thá» dỄc khĂŽng chá» cĂł lợi cho sức khá»e thá» cháș„t mĂ cĂČn cĂł tĂĄc Äá»ng tĂch cá»±c Äáșżn sức khá»e tĂąm lĂœ. NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng viá»c táșp thá» dỄc cĂł thá» giĂșp giáșŁm lo Ăąu, tráș§m cáșŁm vĂ cáșŁi thiá»n tĂąm tráșĄng. Äiá»u nĂ y Äáș·c biá»t quan trá»ng Äá»i vá»i bá»nh nhĂąn suy tháșn, những ngưá»i thưá»ng pháșŁi Äá»i máș·t vá»i nhiá»u cÄng tháșłng vĂ lo láșŻng vá» tĂŹnh tráșĄng sức khá»e cá»§a mĂŹnh.
CĂĄc loáșĄi bĂ i táșp phĂč hợp cho ngưá»i suy tháșn
BĂ i táșp aerobic
- BĂ i táșp aerobic như Äi bá», bÆĄi lá»i, ÄáșĄp xe hoáș·c khiĂȘu vĆ© lĂ những lá»±a chá»n tuyá»t vá»i cho bá»nh nhĂąn suy tháșn. Những bĂ i táșp nĂ y giĂșp tÄng cưá»ng sức khá»e tim máșĄch vĂ cáșŁi thiá»n sức bá»n. Bá»nh nhĂąn nĂȘn báșŻt Äáș§u vá»i cưá»ng Äá» nháșč vĂ tÄng dáș§n theo thá»i gian.
BĂ i táșp sức máșĄnh
- BĂ i táșp sức máșĄnh như nĂąng táșĄ nháșč hoáș·c sá» dỄng dĂąy khĂĄng lá»±c cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức máșĄnh cÆĄ báșŻp vĂ tÄng cưá»ng chức nÄng váșn Äá»ng. Tuy nhiĂȘn, bá»nh nhĂąn nĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia thá» dỄc trưá»c khi báșŻt Äáș§u chÆ°ÆĄng trĂŹnh táșp luyá»n sức máșĄnh.
BĂ i táșp linh hoáșĄt
- BĂ i táșp linh hoáșĄt như yoga hoáș·c pilates cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sá»± linh hoáșĄt vĂ giáșŁm nguy cÆĄ cháș„n thÆ°ÆĄng. Những bĂ i táșp nĂ y cĆ©ng cĂł thá» giĂșp giáșŁm cÄng tháșłng vĂ cáșŁi thiá»n tĂąm tráșĄng.
Cháșż Äá» dinh dÆ°á»Ąng trưá»c vĂ sau khi táșp luyá»n
Än gĂŹ trưá»c khi táșp luyá»n?
Trưá»c khi táșp luyá»n, bá»nh nhĂąn suy tháșn nĂȘn Än má»t bữa nháșč Äá» cung cáș„p nÄng lÆ°á»Łng cho cÆĄ thá». Má»t sá» lá»±a chá»n tá»t bao gá»m:
- TrĂĄi cĂąy tÆ°ÆĄi: như chuá»i hoáș·c tĂĄo, cung cáș„p carbohydrate dá» tiĂȘu hĂła.
- Sữa chua: chứa protein vĂ canxi, giĂșp duy trĂŹ sức khá»e xÆ°ÆĄng.
- BĂĄnh mĂŹ nguyĂȘn cĂĄm: cung cáș„p carbohydrate phức táșĄp, giĂșp duy trĂŹ nÄng lÆ°á»Łng lĂąu dĂ i.
Bá»nh nhĂąn nĂȘn trĂĄnh Än quĂĄ no hoáș·c tiĂȘu thỄ thá»±c pháș©m chứa nhiá»u muá»i, vĂŹ Äiá»u nĂ y cĂł thá» lĂ m tÄng huyáșżt ĂĄp vĂ gĂąy khĂł chá»u trong quĂĄ trĂŹnh táșp luyá»n.
Än gĂŹ sau khi táșp luyá»n?
Sau khi táșp luyá»n, bá»nh nhĂąn nĂȘn bá» sung dinh dÆ°á»Ąng Äá» phỄc há»i cÆĄ báșŻp vĂ cung cáș„p nÄng lÆ°á»Łng cho cÆĄ thá». Má»t sá» lá»±a chá»n tá»t bao gá»m:
- Protein: như thá»t gĂ , cĂĄ, hoáș·c Äáșu hĆ©, giĂșp phỄc há»i cÆĄ báșŻp.
- Carbohydrate: như gáșĄo lứt hoáș·c khoai lang, giĂșp bá» sung nÄng lÆ°á»Łng.
- Nưá»c: ráș„t quan trá»ng Äá» duy trĂŹ Äá» áș©m cho cÆĄ thá» vĂ há» trợ quĂĄ trĂŹnh phỄc há»i.
Bá»nh nhĂąn cĆ©ng nĂȘn chĂș Ăœ Äáșżn lÆ°á»Łng kali vĂ phospho trong thá»±c pháș©m, vĂŹ những cháș„t nĂ y cĂł thá» áșŁnh hưá»ng Äáșżn chức nÄng tháșn.
Những lưu Ăœ khi táșp thá» dỄc cho ngưá»i suy tháșn
Tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ©
- Trưá»c khi báșŻt Äáș§u báș„t kỳ chÆ°ÆĄng trĂŹnh táșp luyá»n nĂ o, bá»nh nhĂąn suy tháșn nĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» ÄáșŁm báșŁo ráș±ng cĂĄc bĂ i táșp phĂč hợp vá»i tĂŹnh tráșĄng sức khá»e cá»§a há».
LáșŻng nghe cÆĄ thá»
- Bá»nh nhĂąn nĂȘn láșŻng nghe cÆĄ thá» cá»§a mĂŹnh trong quĂĄ trĂŹnh táșp luyá»n. Náșżu cáșŁm tháș„y má»t má»i, chĂłng máș·t hoáș·c cĂł báș„t kỳ triá»u chứng báș„t thưá»ng nĂ o, há» nĂȘn dừng láșĄi vĂ nghá» ngÆĄi.
Táșp luyá»n Äá»u Äáș·n
- Táșp luyá»n Äá»u Äáș·n lĂ ráș„t quan trá»ng Äá» ÄáșĄt ÄÆ°á»Łc lợi Ăch sức khá»e. Bá»nh nhĂąn nĂȘn cá» gáșŻng táșp thá» dỄc Ăt nháș„t 150 phĂșt má»i tuáș§n, chia thĂ nh cĂĄc buá»i táșp ngáșŻn hÆĄn náșżu cáș§n thiáșżt.
Káșżt luáșn
- Táșp thá» dỄc lĂ má»t pháș§n quan trá»ng trong viá»c quáșŁn lĂœ sức khá»e cho bá»nh nhĂąn suy tháșn. NĂł khĂŽng chá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e thá» cháș„t mĂ cĂČn cĂł tĂĄc Äá»ng tĂch cá»±c Äáșżn sức khá»e tĂąm lĂœ. Báș±ng cĂĄch lá»±a chá»n cĂĄc bĂ i táșp phĂč hợp vĂ duy trĂŹ cháșż Äá» dinh dÆ°á»Ąng hợp lĂœ, bá»nh nhĂąn cĂł thá» nĂąng cao cháș„t lÆ°á»Łng cuá»c sá»ng cá»§a mĂŹnh.
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- BMC Nephrology. Clinical practice guideline exercise and lifestyle in chronic kidney disease.
- PMC. Exercise in Individuals with CKD.
- Journal of Renal Nutrition. Exercise Guidelines for Chronic Kidney Disease Patients.
- National Kidney Foundation. Staying Fit With Kidney Disease.
- Mayo Clinic. Chronic kidney disease – Symptoms and causes.






