Giá»i thiá»u
- Tá»i (Allium sativum) từ lĂąu ÄĂŁ ÄÆ°á»Łc biáșżt Äáșżn như má»t loáșĄi gia vá» khĂŽng thá» thiáșżu trong áș©m thá»±c vĂ cĆ©ng lĂ má»t thĂ nh pháș§n quan trá»ng trong y há»c cá» truyá»n. Tá»i tÆ°ÆĄi chứa nhiá»u hợp cháș„t cĂł lợi cho sức khá»e, nhưng gáș§n ÄĂąy, tá»i Äen, má»t sáșŁn pháș©m ÄÆ°á»Łc táșĄo ra từ quĂĄ trĂŹnh lĂȘn men tá»i tÆ°ÆĄi, ÄĂŁ thu hĂșt sá»± chĂș Ăœ cá»§a nhiá»u nhĂ nghiĂȘn cứu vĂ ngưá»i tiĂȘu dĂčng.
- Tá»i Äen khĂŽng chá» cĂł hÆ°ÆĄng vá» ngá»t ngĂ o vĂ dá»
chá»u hÆĄn mĂ cĂČn ÄÆ°á»Łc cho lĂ cĂł nhiá»u lợi Ăch sức khá»e vÆ°á»Łt trá»i hÆĄn so vá»i tá»i tÆ°ÆĄi. BĂ i viáșżt nĂ y sáșœ phĂąn tĂch những lợi Ăch sức khá»e cá»§a tá»i Äen so vá»i tá»i tÆ°ÆĄi dá»±a trĂȘn cĂĄc nghiĂȘn cứu khoa há»c hiá»n cĂł.
Tá»i Äen vĂ lợi Ăch sức khá»e cá»§a tá»i Äen
QuĂĄ trĂŹnh sáșŁn xuáș„t tá»i Äen
- Tá»i Äen ÄÆ°á»Łc táșĄo ra thĂŽng qua quĂĄ trĂŹnh lĂȘn men tá»i tÆ°ÆĄi á» nhiá»t Äá» vĂ Äá» áș©m cao trong má»t khoáșŁng thá»i gian dĂ i, thưá»ng từ 3 Äáșżn 6 tuáș§n. QuĂĄ trĂŹnh nĂ y khĂŽng chá» lĂ m thay Äá»i mĂ u sáșŻc vĂ hÆ°ÆĄng vá» cá»§a tá»i mĂ cĂČn lĂ m tÄng hĂ m lÆ°á»Łng cĂĄc hợp cháș„t chá»ng oxy hĂła.
HĂ m lÆ°á»Łng cháș„t chá»ng oxy hĂła
- Má»t trong những Äiá»m ná»i báșt cá»§a tá»i Äen lĂ hĂ m lÆ°á»Łng cháș„t chá»ng oxy hĂła cao hÆĄn nhiá»u so vá»i tá»i tÆ°ÆĄi. CĂĄc nghiĂȘn cứu cho tháș„y tá»i Äen chứa từ 2 Äáșżn 3 láș§n lÆ°á»Łng cháș„t chá»ng oxy hĂła so vá»i tá»i tÆ°ÆĄi, nhá» vĂ o quĂĄ trĂŹnh lĂȘn men. Cháș„t chá»ng oxy hĂła giĂșp báșŁo vá» táșż bĂ o khá»i tá»n thÆ°ÆĄng do cĂĄc gá»c tá»± do, từ ÄĂł giáșŁm nguy cÆĄ máșŻc cĂĄc bá»nh mĂŁn tĂnh như ung thư vĂ bá»nh tim máșĄch.
TĂĄc Äá»ng Äáșżn sức khá»e tim máșĄch
- Tá»i Äen ÄĂŁ ÄÆ°á»Łc chứng minh cĂł kháșŁ nÄng giáșŁm cholesterol xáș„u (LDL) vĂ tÄng cholesterol tá»t (HDL), từ ÄĂł cáșŁi thiá»n há» sÆĄ lipid trong cÆĄ thá». NghiĂȘn cứu cho tháș„y viá»c tiĂȘu thỄ tá»i Äen cĂł thá» giĂșp giáșŁm viĂȘm trong tim vĂ Äá»ng máșĄch, từ ÄĂł giáșŁm nguy cÆĄ máșŻc bá»nh tim máșĄch.
Äiá»u hĂČa ÄÆ°á»ng huyáșżt
- Tá»i Äen cĆ©ng cho tháș„y tiá»m nÄng trong viá»c Äiá»u hĂČa mức ÄÆ°á»ng huyáșżt. Má»t sá» nghiĂȘn cứu trĂȘn Äá»ng váșt cho tháș„y tá»i Äen cĂł thá» giĂșp giáșŁm mức glucose vĂ insulin trong mĂĄu, từ ÄĂł há» trợ trong viá»c quáșŁn lĂœ bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng. Äiá»u nĂ y cĂł thá» giĂșp ngÄn ngừa cĂĄc biáșżn chứng liĂȘn quan Äáșżn bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng, như tá»n thÆ°ÆĄng tháșn vĂ bá»nh tim.
BáșŁo vá» sức khá»e nĂŁo bá»
- Tá»i Äen cĂł kháșŁ nÄng giáșŁm viĂȘm trong nĂŁo, Äiá»u nĂ y cĂł thá» giĂșp ngÄn ngừa cĂĄc bá»nh thoĂĄi hĂła tháș§n kinh như Alzheimer vĂ Parkinson. NghiĂȘn cứu cho tháș„y tá»i Äen cĂł thá» cáșŁi thiá»n trĂ nhá» vĂ chức nÄng nháșn thức nhá» vĂ o cĂĄc hợp cháș„t chá»ng viĂȘm vĂ chá»ng oxy hĂła.
TĂĄc dỄng chá»ng ung thư
- Má»t sá» nghiĂȘn cứu ÄĂŁ chá» ra ráș±ng tá»i Äen cĂł thá» cĂł tĂĄc dỄng chá»ng ung thư máșĄnh máșœ hÆĄn so vá»i tá»i tÆ°ÆĄi. Tá»i Äen ÄĂŁ ÄÆ°á»Łc chứng minh cĂł kháșŁ nÄng ức cháșż sá»± phĂĄt triá»n cá»§a cĂĄc táșż bĂ o ung thư trong cĂĄc nghiĂȘn cứu á»ng nghiá»m, bao gá»m ung thư phá»i, vĂș vĂ dáșĄ dĂ y. Tuy nhiĂȘn, cáș§n thĂȘm nhiá»u nghiĂȘn cứu trĂȘn ngưá»i Äá» xĂĄc nháșn những tĂĄc dỄng nĂ y.
TĂĄc dỄng phỄ vĂ lưu Ăœ
- Máș·c dĂč tá»i Äen cĂł nhiá»u lợi Ăch sức khá»e, nhưng cĆ©ng cáș§n lưu Ăœ ráș±ng viá»c tiĂȘu thỄ quĂĄ nhiá»u cĂł thá» gĂąy ra má»t sá» tĂĄc dỄng phỄ như hĂŽi miá»ng, khĂł tiĂȘu hoáș·c dỠứng á» má»t sá» ngưá»i. Äáș·c biá»t, những ngưá»i Äang sá» dỄng thuá»c chá»ng ÄĂŽng mĂĄu nĂȘn tháșn trá»ng khi tiĂȘu thỄ tá»i Äen do kháșŁ nÄng lĂ m tÄng nguy cÆĄ cháșŁy mĂĄu.
Káșżt luáșn
- Tá»i Äen khĂŽng chá» lĂ má»t gia vá» thÆĄm ngon mĂ cĂČn mang láșĄi nhiá»u lợi Ăch sức khá»e vÆ°á»Łt trá»i so vá»i tá»i tÆ°ÆĄi. Vá»i hĂ m lÆ°á»Łng cháș„t chá»ng oxy hĂła cao, kháșŁ nÄng cáșŁi thiá»n sức khá»e tim máșĄch, Äiá»u hĂČa ÄÆ°á»ng huyáșżt, báșŁo vá» nĂŁo bá» vĂ tiá»m nÄng chá»ng ung thư, tá»i Äen xứng ÄĂĄng ÄÆ°á»Łc ÄÆ°a vĂ o cháșż Äá» Än uá»ng hĂ ng ngĂ y.
- Tuy nhiĂȘn, cĆ©ng như vá»i báș„t kỳ thá»±c pháș©m nĂ o, viá»c tiĂȘu thỄ tá»i Äen cĆ©ng cáș§n ÄÆ°á»Łc thá»±c hiá»n má»t cĂĄch hợp lĂœ vĂ cĂł sá»± tư váș„n từ cĂĄc chuyĂȘn gia y táșż náșżu cáș§n thiáșżt.
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- Cleveland Clinic. 4 Health Benefits of Black Garlic.
- Healthline. 6 Impressive Health Benefits of Black Garlic.
- PMC. Black Garlic and Its Bioactive Compounds on Human Health Diseases: A Review.
- PMC. Potential Health Benefit of Garlic Based on Human Intervention Studies: A Brief Overview.
- MedicineNet. Black Garlic: Health Benefits, Nutrients per Serving, Preparation Information, and More.
ÄĂŁ xem láșĄi & cáșp nháșt láș§n cuá»i vĂ o ngĂ y 03/01/2025 bá»i Bs. Nguyá»
n VÄn Anh.