Giá»i thiá»u
- Cháșż Äá» Än Paleo, hay cĂČn gá»i lĂ cháșż Äá» Än “thá»i tiá»n sá»”, ÄĂŁ trá» thĂ nh má»t trong những xu hưá»ng dinh dÆ°á»Ąng phá» biáșżn nháș„t trong những nÄm gáș§n ÄĂąy. ÄÆ°á»Łc thiáșżt káșż dá»±a trĂȘn những gĂŹ tá» tiĂȘn cá»§a chĂșng ta ÄĂŁ Än trong thá»i kỳ sÄn báșŻn hĂĄi lÆ°á»Łm, cháșż Äá» Än nĂ y nháș„n máșĄnh viá»c tiĂȘu thỄ thá»±c pháș©m tá»± nhiĂȘn, chưa qua cháșż biáșżn, vĂ loáșĄi bá» cĂĄc thá»±c pháș©m ÄĂŁ ÄÆ°á»Łc cháșż biáșżn cĂŽng nghiá»p. Nhiá»u ngưá»i ÄĂŁ ĂĄp dỄng cháșż Äá» Än nĂ y vá»i hy vá»ng giáșŁm cĂąn vĂ cáșŁi thiá»n sức khá»e tá»ng thá».
- Trong bĂ i viáșżt nĂ y, chĂșng ta sáșœ khĂĄm phĂĄ cĂĄch cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp báșĄn giáșŁm cĂąn, những lợi Ăch vĂ rá»§i ro tiá»m áș©n, cĆ©ng như cĂĄc khuyáșżn nghá» Äá» thá»±c hiá»n cháșż Äá» Än nĂ y má»t cĂĄch an toĂ n vĂ hiá»u quáșŁ.
Cháșż Äá» Än Paleo lĂ gĂŹ?
Cháșż Äá» Än Paleo dá»±a trĂȘn nguyĂȘn táșŻc Än uá»ng cá»§a tá» tiĂȘn chĂșng ta trong thá»i kỳ Paleolithic, khoáșŁng 2.5 triá»u Äáșżn 10,000 nÄm trưá»c. Cháșż Äá» Än nĂ y bao gá»m cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m mĂ con ngưá»i cĂł thá» sÄn báșŻn, hĂĄi lÆ°á»Łm, như thá»t, cĂĄ, trứng, rau, trĂĄi cĂąy, háșĄt vĂ cĂĄc loáșĄi dáș§u tá»± nhiĂȘn. NgÆ°á»Łc láșĄi, cháșż Äá» Än nĂ y loáșĄi bá» cĂĄc thá»±c pháș©m như ngĆ© cá»c, Äáșu, sáșŁn pháș©m từ sữa, ÄÆ°á»ng tinh luyá»n vĂ thá»±c pháș©m cháșż biáșżn sáș”n.
NguyĂȘn táșŻc cÆĄ báșŁn cá»§a cháșż Äá» Än Paleo
- Thá»±c pháș©m tá»± nhiĂȘn: Táșp trung vĂ o thá»±c pháș©m chưa qua cháșż biáșżn, như thá»t, cĂĄ, trứng, rau, trĂĄi cĂąy, háșĄt vĂ cĂĄc loáșĄi dáș§u tá»± nhiĂȘn.
- LoáșĄi bá» thá»±c pháș©m cháșż biáșżn: TrĂĄnh xa cĂĄc thá»±c pháș©m ÄĂŁ qua cháșż biáșżn, bao gá»m ngĆ© cá»c, Äáșu, sáșŁn pháș©m từ sữa vĂ ÄÆ°á»ng tinh luyá»n.
- TÄng cưá»ng tiĂȘu thỄ protein: Cháșż Äá» Än Paleo thưá»ng giĂ u protein từ thá»t vĂ cĂĄ, Äiá»u nĂ y cĂł thá» giĂșp tÄng cáșŁm giĂĄc no vĂ giáșŁm cáșŁm giĂĄc thĂšm Än.
CĂĄch cháșż Äá» Än Paleo giĂșp giáșŁm cĂąn
TÄng cưá»ng cáșŁm giĂĄc no
- Má»t trong những lĂœ do chĂnh mĂ cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp giáșŁm cĂąn lĂ nhá» vĂ o viá»c tÄng cưá»ng cáșŁm giĂĄc no. Cháșż Äá» Än nĂ y thưá»ng giĂ u protein vĂ cháș„t xÆĄ, hai yáșżu tá» quan trá»ng giĂșp báșĄn cáșŁm tháș„y no lĂąu hÆĄn. Protein cĂł thá» lĂ m giáșŁm ná»ng Äá» ghrelin, hormone kĂch thĂch cáșŁm giĂĄc ÄĂłi, trong khi cháș„t xÆĄ giĂșp lĂ m cháșm quĂĄ trĂŹnh tiĂȘu hĂła, giữ cho báșĄn cáșŁm tháș„y no lĂąu hÆĄn.
GiáșŁm lÆ°á»Łng calo tiĂȘu thỄ
- Báș±ng cĂĄch loáșĄi bá» cĂĄc thá»±c pháș©m cháșż biáșżn vĂ ÄÆ°á»ng tinh luyá»n, cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp báșĄn giáșŁm lÆ°á»Łng calo tiĂȘu thỄ hĂ ng ngĂ y. Nhiá»u nghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng viá»c tiĂȘu thỄ thá»±c pháș©m cháșż biáșżn cĂł thá» dáș«n Äáșżn viá»c tiĂȘu thỄ nhiá»u calo hÆĄn so vá»i thá»±c pháș©m tá»± nhiĂȘn. Khi báșĄn Än thá»±c pháș©m tá»± nhiĂȘn, báșĄn cĂł xu hưá»ng tiĂȘu thỄ Ăt calo hÆĄn mĂ váș«n cáșŁm tháș„y no.
CáșŁi thiá»n chuyá»n hĂła cháș„t bĂ©o
- Cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n chuyá»n hĂła cháș„t bĂ©o trong cÆĄ thá». NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng cháșż Äá» Än nĂ y cĂł thá» lĂ m tÄng mức Äá» adiponectin, má»t hormone cĂł vai trĂČ quan trá»ng trong viá»c Äiá»u chá»nh chuyá»n hĂła glucose vĂ lipid. Mức Äá» adiponectin cao hÆĄn cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n Äá» nháșĄy insulin vĂ giáșŁm nguy cÆĄ máșŻc bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng loáșĄi 2.
TÄng cưá»ng hoáșĄt Äá»ng thá» cháș„t
- Cháșż Äá» Än Paleo khuyáșżn khĂch lá»i sá»ng nÄng Äá»ng, Äiá»u nĂ y cĂł thá» giĂșp tÄng cưá»ng quĂĄ trĂŹnh giáșŁm cĂąn. Nhiá»u ngưá»i theo cháșż Äá» Än nĂ y thưá»ng káșżt hợp vá»i cĂĄc hoáșĄt Äá»ng thá» cháș„t như táșp gym, cháșĄy bá» hoáș·c cĂĄc hoáșĄt Äá»ng ngoĂ i trá»i, giĂșp Äá»t chĂĄy calo vĂ cáșŁi thiá»n sức khá»e tá»ng thá».
Lợi Ăch cá»§a cháșż Äá» Än Paleo
CáșŁi thiá»n sức khá»e tim máșĄch
- Cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e tim máșĄch báș±ng cĂĄch giáșŁm mức cholesterol xáș„u (LDL) vĂ triglycerides, Äá»ng thá»i tÄng mức cholesterol tá»t (HDL).
- NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng những ngưá»i theo cháșż Äá» Än nĂ y cĂł xu hưá»ng cĂł huyáșżt ĂĄp tháș„p hÆĄn vĂ cáșŁi thiá»n cĂĄc chá» sá» sức khá»e tim máșĄch.
GiáșŁm nguy cÆĄ máșŻc bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng
- Cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp giáșŁm nguy cÆĄ máșŻc bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng loáșĄi 2 báș±ng cĂĄch cáșŁi thiá»n Äá» nháșĄy insulin vĂ kiá»m soĂĄt lÆ°á»Łng ÄÆ°á»ng trong mĂĄu.
- NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng cháșż Äá» Än nĂ y cĂł thá» giĂșp giáșŁm mức ÄÆ°á»ng huyáșżt vĂ cáșŁi thiá»n cĂĄc chá» sá» liĂȘn quan Äáșżn bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng.
TÄng cưá»ng sức khá»e tiĂȘu hĂła
- Cháșż Äá» Än Paleo giĂ u cháș„t xÆĄ từ rau vĂ trĂĄi cĂąy, Äiá»u nĂ y cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e tiĂȘu hĂła. Cháș„t xÆĄ giĂșp duy trĂŹ sá»± hoáșĄt Äá»ng cá»§a ruá»t vĂ ngÄn ngừa tĂĄo bĂłn, Äá»ng thá»i há» trợ sá»± phĂĄt triá»n cá»§a vi khuáș©n cĂł lợi trong ÄÆ°á»ng ruá»t.
Rá»§i ro tiá»m áș©n cá»§a cháșż Äá» Än Paleo
Thiáșżu hỄt dinh dÆ°á»Ąng
- Má»t trong những rá»§i ro lá»n nháș„t cá»§a cháșż Äá» Än Paleo lĂ thiáșżu hỄt dinh dÆ°á»Ąng. Viá»c loáșĄi bá» hoĂ n toĂ n cĂĄc nhĂłm thá»±c pháș©m như ngĆ© cá»c, Äáșu vĂ sáșŁn pháș©m từ sữa cĂł thá» dáș«n Äáșżn thiáșżu hỄt cĂĄc vitamin vĂ khoĂĄng cháș„t quan trá»ng, như canxi, vitamin D vĂ vitamin B12.
KhĂł khÄn trong viá»c duy trĂŹ
- Cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» ráș„t khĂł duy trĂŹ trong thá»i gian dĂ i do tĂnh cháș„t háșĄn cháșż cá»§a nĂł. Nhiá»u ngưá»i cĂł thá» cáșŁm tháș„y khĂł khÄn khi pháșŁi từ bá» cĂĄc thá»±c pháș©m yĂȘu thĂch hoáș·c khĂŽng thá» tĂŹm tháș„y thá»±c pháș©m phĂč hợp khi Än ngoĂ i.
TÄng nguy cÆĄ bá»nh tim máșĄch
- Máș·c dĂč cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e tim máșĄch, nhưng viá»c tiĂȘu thỄ quĂĄ nhiá»u protein từ Äá»ng váșt cĂł thá» dáș«n Äáșżn tÄng mức cholesterol xáș„u (LDL) vĂ tÄng nguy cÆĄ máșŻc bá»nh tim máșĄch. Do ÄĂł, viá»c lá»±a chá»n nguá»n protein cháș„t lÆ°á»Łng cao vĂ cĂąn báș±ng cháșż Äá» Än lĂ ráș„t quan trá»ng.
Khuyáșżn nghá» khi thá»±c hiá»n cháșż Äá» Än Paleo
TĂŹm kiáșżm sá»± tư váș„n từ chuyĂȘn gia
- Trưá»c khi báșŻt Äáș§u cháșż Äá» Än Paleo, báșĄn nĂȘn tĂŹm kiáșżm sá»± tư váș„n từ bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng. Há» cĂł thá» giĂșp báșĄn xĂąy dá»±ng má»t káșż hoáșĄch Än uá»ng phĂč hợp vá»i nhu cáș§u dinh dÆ°á»Ąng cá»§a báșĄn vĂ ÄáșŁm báșŁo ráș±ng báșĄn khĂŽng bá» thiáșżu hỄt dinh dÆ°á»Ąng.
ÄáșŁm báșŁo cĂąn báș±ng dinh dÆ°á»Ąng
- Khi thá»±c hiá»n cháșż Äá» Än Paleo, hĂŁy cháșŻc cháșŻn ráș±ng báșĄn Äang tiĂȘu thỄ Äá»§ cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m khĂĄc nhau Äá» ÄáșŁm báșŁo cĂąn báș±ng dinh dÆ°á»Ąng. BáșĄn cĂł thá» bá» sung cĂĄc nguá»n thá»±c pháș©m khĂĄc như háșĄt, rau xanh vĂ trĂĄi cĂąy Äá» tÄng cưá»ng lÆ°á»Łng vitamin vĂ khoĂĄng cháș„t.
Theo dĂ”i sức khá»e
- Theo dĂ”i sức khá»e cá»§a báșĄn trong quĂĄ trĂŹnh thá»±c hiá»n cháșż Äá» Än Paleo lĂ ráș„t quan trá»ng. Náșżu báșĄn cáșŁm tháș„y má»t má»i, yáșżu Äuá»i hoáș·c cĂł báș„t kỳ triá»u chứng nĂ o khĂĄc, hĂŁy tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© ngay láșp tức.
Káșżt luáșn
- Cháșż Äá» Än Paleo cĂł thá» lĂ má»t phÆ°ÆĄng phĂĄp hiá»u quáșŁ Äá» giáșŁm cĂąn vĂ cáșŁi thiá»n sức khá»e tá»ng thá». Tuy nhiĂȘn, nĂł cĆ©ng Äi kĂšm vá»i má»t sá» rá»§i ro tiá»m áș©n, Äáș·c biá»t lĂ vá» dinh dÆ°á»Ąng. Äá» thá»±c hiá»n cháșż Äá» Än nĂ y má»t cĂĄch an toĂ n vĂ hiá»u quáșŁ, báșĄn nĂȘn tĂŹm kiáșżm sá»± tư váș„n từ chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng vĂ ÄáșŁm báșŁo ráș±ng báșĄn Äang tiĂȘu thỄ Äá»§ cĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m khĂĄc nhau.
- Cuá»i cĂčng, hĂŁy nhá» ráș±ng khĂŽng cĂł má»t cháșż Äá» Än nĂ o phĂč hợp cho táș„t cáșŁ má»i ngưá»i, vĂ Äiá»u quan trá»ng lĂ tĂŹm ra phÆ°ÆĄng phĂĄp Än uá»ng phĂč hợp nháș„t vá»i cÆĄ thá» vĂ lá»i sá»ng cá»§a báșĄn.
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- Paleo diet: What it is and why it’s not for everyone
- Impact of Paleo Diet on Body Composition, Carbohydrate and Fat Metabolism of Professional Handball Players
- The Paleo Diet â A Beginner’s Guide + Meal Plan
- What does scientific evidence say about the paleo diet?
- Paleo Diet: Pros and Cons






