Phương pháp ăn uống có chánh niệm – Bí quyết giảm cân bền vững

Giới thiệu

• Trong bối cảnh xã hội hiện đại, vấn đề thừa cân và béo phì đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ người trưởng thành thừa cân đã tăng gấp ba lần kể từ năm 1975. Để đối phó với tình trạng này, nhiều phương pháp giảm cân đã được phát triển, trong đó phương pháp “ăn uống có chánh niệm” (mindful eating) đang thu hút sự chú ý của các chuyên gia dinh dưỡng và người tiêu dùng.
• Phương pháp này không chỉ giúp giảm cân mà còn cải thiện sức khỏe tâm lý và thể chất. Bài viết này sẽ đi sâu vào khái niệm, lợi ích và cách thực hiện phương pháp ăn uống có chánh niệm, từ đó giúp bạn có được một lối sống lành mạnh và bền vững.

Khái niệm về ăn uống có chánh niệm

• Ăn uống có chánh niệm là một phương pháp ăn uống dựa trên nguyên tắc của chánh niệm, một khái niệm có nguồn gốc từ Phật giáo. Chánh niệm là khả năng chú ý đến hiện tại mà không phán xét, giúp con người nhận thức rõ ràng về cảm xúc, suy nghĩ và cảm giác của mình.
• Trong bối cảnh ăn uống, điều này có nghĩa là bạn sẽ chú ý đến từng miếng ăn, cảm nhận hương vị, kết cấu và mùi vị của thực phẩm, cũng như lắng nghe cơ thể để nhận biết khi nào bạn thực sự đói và khi nào bạn đã no.

Lợi ích của ăn uống có chánh niệm

Giảm cân hiệu quả

• Nghiên cứu cho thấy rằng ăn uống có chánh niệm có thể giúp giảm cân bằng cách thay đổi hành vi ăn uống. Khi bạn chú ý đến thực phẩm và cảm giác của cơ thể, bạn có khả năng nhận biết khi nào mình thực sự đói và khi nào đã no, từ đó giảm thiểu việc ăn uống vô thức và ăn quá nhiều.
• Một nghiên cứu cho thấy rằng những người tham gia chương trình ăn uống có chánh niệm đã giảm trung bình 4 pound (1.9 kg) sau 12 tuần.

Cải thiện sức khỏe tâm lý

• Ăn uống có chánh niệm không chỉ giúp giảm cân mà còn cải thiện sức khỏe tâm lý. Phương pháp này giúp giảm căng thẳng, lo âu và cảm giác tội lỗi liên quan đến thực phẩm. Bằng cách tập trung vào trải nghiệm ăn uống, bạn có thể phát triển một mối quan hệ tích cực hơn với thực phẩm và cơ thể của mình.

Tăng cường sự tự nhận thức

• Một trong những lợi ích lớn nhất của ăn uống có chánh niệm là khả năng tăng cường sự tự nhận thức. Khi bạn chú ý đến cảm giác đói và no, bạn sẽ hiểu rõ hơn về nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể mình. Điều này không chỉ giúp bạn chọn lựa thực phẩm tốt hơn mà còn giúp bạn phát triển thói quen ăn uống lành mạnh hơn.

Cách thực hiện ăn uống có chánh niệm

Tạo không gian ăn uống yên tĩnh

• Để thực hiện ăn uống có chánh niệm, bạn cần tạo ra một không gian ăn uống yên tĩnh và thoải mái. Hãy tắt ti vi, điện thoại và các thiết bị gây phân tâm khác. Điều này giúp bạn tập trung hoàn toàn vào bữa ăn và cảm nhận từng miếng ăn.

Ăn chậm và nhai kỹ

• Một trong những nguyên tắc quan trọng của ăn uống có chánh niệm là ăn chậm và nhai kỹ. Khi bạn ăn chậm, cơ thể có thời gian để gửi tín hiệu no đến não, giúp bạn tránh việc ăn quá nhiều. Hãy đặt đũa hoặc muỗng xuống giữa các miếng ăn để tạo thời gian cho cơ thể phản ứng.

Lắng nghe cơ thể

• Hãy chú ý đến cảm giác đói và no của cơ thể. Trước khi ăn, hãy tự hỏi bản thân: “Tôi có thực sự đói không?” và “Tôi có cảm thấy no chưa?” Điều này giúp bạn phát triển khả năng nhận biết nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể và tránh việc ăn uống vô thức.

Tận hưởng hương vị và kết cấu

• Khi ăn, hãy chú ý đến hương vị, kết cấu và mùi vị của thực phẩm. Hãy dành thời gian để thưởng thức từng miếng ăn, cảm nhận sự khác biệt giữa các loại thực phẩm. Điều này không chỉ giúp bạn cảm thấy hài lòng hơn với bữa ăn mà còn giúp bạn phát triển một mối quan hệ tích cực hơn với thực phẩm.

Ghi chú cảm xúc

• Hãy ghi chú cảm xúc của bạn trước, trong và sau khi ăn. Điều này giúp bạn nhận ra những yếu tố cảm xúc có thể ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của bạn. Nếu bạn thường ăn khi cảm thấy buồn, lo âu hoặc căng thẳng, hãy tìm cách giải quyết những cảm xúc này thay vì dùng thực phẩm như một phương tiện để thoát khỏi chúng.

Thực hành thường xuyên

• Cuối cùng, để ăn uống có chánh niệm trở thành một phần trong lối sống của bạn, hãy thực hành thường xuyên. Bắt đầu bằng cách chọn một bữa ăn mỗi ngày để thực hiện các nguyên tắc của ăn uống có chánh niệm. Khi bạn cảm thấy thoải mái hơn, hãy mở rộng ra các bữa ăn khác trong ngày.

Kết luận

• Phương pháp ăn uống có chánh niệm không chỉ là một công cụ hữu ích để giảm cân mà còn là một cách tiếp cận toàn diện giúp cải thiện sức khỏe tâm lý và thể chất. Bằng cách chú ý đến thực phẩm và cảm giác của cơ thể, bạn có thể phát triển một mối quan hệ tích cực hơn với thực phẩm và đạt được mục tiêu giảm cân bền vững.
• Hãy bắt đầu thực hành ăn uống có chánh niệm ngay hôm nay để trải nghiệm những lợi ích mà nó mang lại cho sức khỏe của bạn.

Tài liệu tham khảo

1. Mindful Eating 101 — A Beginner’s Guide
2. Comparison of mindful and slow eating strategies on acute energy intake – PMC
3. 6 Ways to Practice Mindful Eating
4. Mindful Eating: A Guide to Healthy Eating
5. The Benefits of Mindful Eating

---

---