Giá»i thiá»u
- Suy tháșn lĂ má»t tĂŹnh tráșĄng nghiĂȘm trá»ng, áșŁnh hưá»ng Äáșżn kháșŁ nÄng lá»c cháș„t tháșŁi vĂ nưá»c cá»§a tháșn. Khi chức nÄng tháșn suy giáșŁm, viá»c quáșŁn lĂœ cháșż Äá» Än uá»ng trá» nĂȘn cá»±c kỳ quan trá»ng Äá» duy trĂŹ sức khá»e vĂ ngÄn ngừa cĂĄc biáșżn chứng.
- Má»t trong những yáșżu tá» quan trá»ng trong cháșż Äá» Än uá»ng cá»§a ngưá»i suy tháșn lĂ lá»±a chá»n rau cá»§ phĂč hợp. BĂ i viáșżt nĂ y sáșœ cung cáș„p thĂŽng tin chi tiáșżt vá» cĂĄc loáșĄi rau cá»§ tá»t cho ngưá»i suy tháșn, cĂĄch cháșż biáșżn vĂ những lưu Ăœ cáș§n thiáșżt Äá» ÄáșŁm báșŁo dinh dÆ°á»Ąng mĂ khĂŽng lĂ m tÄng gĂĄnh náș·ng cho tháșn.
TáșĄi sao cháșż Äá» Än uá»ng láșĄi quan trá»ng Äá»i vá»i ngưá»i suy tháșn?
- Cháșż Äá» Än uá»ng cĂł thá» áșŁnh hưá»ng lá»n Äáșżn sức khá»e cá»§a ngưá»i suy tháșn. Khi tháșn khĂŽng hoáșĄt Äá»ng hiá»u quáșŁ, cĂĄc cháș„t dinh dÆ°á»Ąng như protein, kali, natri vĂ phá»t pho cáș§n ÄÆ°á»Łc kiá»m soĂĄt cháș·t cháșœ. Viá»c tiĂȘu thỄ quĂĄ nhiá»u cĂĄc cháș„t nĂ y cĂł thá» dáș«n Äáșżn tĂŹnh tráșĄng tÄng kali (hyperkalemia), tÄng phá»t pho (hyperphosphatemia) vĂ cĂĄc váș„n Äá» khĂĄc liĂȘn quan Äáșżn sức khá»e tim máșĄch vĂ xÆ°ÆĄng.
CĂĄc loáșĄi rau cá»§ tá»t cho ngưá»i suy tháșn
Rau xanh lĂĄ
- Rau xanh lĂĄ như cáșŁi bĂł xĂŽi, cáșŁi kale vĂ rau diáșżp lĂ nguá»n cung cáș„p vitamin A, C, E vĂ K, cĆ©ng như cĂĄc khoĂĄng cháș„t như sáșŻt, magiĂȘ vĂ canxi.
- Tuy nhiĂȘn, má»t sá» loáșĄi rau xanh lĂĄ như cáșŁi bĂł xĂŽi vĂ rau diáșżp cĂł thá» chứa nhiá»u oxalat, cĂł thá» gĂąy ra sá»i tháșn á» những ngưá»i cĂł tiá»n sá» sá»i tháșn. Do ÄĂł, ngưá»i bá»nh nĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng trưá»c khi ÄÆ°a vĂ o cháșż Äá» Än uá»ng.
CĂ rá»t
- CĂ rá»t lĂ má»t lá»±a chá»n tuyá»t vá»i cho ngưá»i suy tháșn. ChĂșng chứa Ăt kali vĂ phá»t pho, Äá»ng thá»i cung cáș„p nhiá»u vitamin A vĂ cháș„t xÆĄ.
- CĂ rá»t cĂł thá» ÄÆ°á»Łc Än sá»ng, náș„u chĂn hoáș·c lĂ m nưá»c Ă©p, giĂșp tÄng cưá»ng sức khá»e mĂ khĂŽng lĂ m tÄng gĂĄnh náș·ng cho tháșn.
Dưa chuá»t
- Dưa chuá»t lĂ má»t loáșĄi rau cá»§ cĂł hĂ m lÆ°á»Łng nưá»c cao, giĂșp duy trĂŹ Äá» áș©m cho cÆĄ thá». ChĂșng cĆ©ng chứa Ăt kali vĂ phá»t pho, lĂ m cho chĂșng trá» thĂ nh má»t lá»±a chá»n lĂœ tưá»ng cho ngưá»i suy tháșn.
- Dưa chuá»t cĂł thá» ÄÆ°á»Łc Än sá»ng trong salad hoáș·c lĂ m nưá»c Ă©p.
BĂ ngĂČi
- BĂ ngĂČi lĂ má»t loáșĄi rau cá»§ khĂĄc cĂł hĂ m lÆ°á»Łng kali tháș„p vĂ ráș„t giĂ u vitamin C. ChĂșng cĂł thá» ÄÆ°á»Łc cháșż biáșżn theo nhiá»u cĂĄch khĂĄc nhau, từ nưá»ng, xĂ o Äáșżn lĂ m sĂșp.
- BĂ ngĂČi cĆ©ng chứa nhiá»u cháș„t xÆĄ, giĂșp cáșŁi thiá»n tiĂȘu hĂła.
CĂ chua
- CĂ chua lĂ má»t nguá»n cung cáș„p vitamin C vĂ lycopene, má»t cháș„t chá»ng oxy hĂła máșĄnh. Tuy nhiĂȘn, ngưá»i suy tháșn cáș§n lưu Ăœ vá» lÆ°á»Łng cĂ chua tiĂȘu thỄ, vĂŹ chĂșng cĂł thá» chứa má»t lÆ°á»Łng kali nháș„t Äá»nh.
- CĂ chua cĂł thá» ÄÆ°á»Łc sá» dỄng trong cĂĄc mĂłn salad hoáș·c náș„u chĂn Äá» lĂ m nưá»c sá»t.
CĂĄch cháșż biáșżn rau cá»§ cho ngưá»i suy tháșn
Náș„u chĂn
- Náș„u chĂn rau cá»§ cĂł thá» giĂșp giáșŁm lÆ°á»Łng kali trong thá»±c pháș©m. Má»t sá» phÆ°ÆĄng phĂĄp như luá»c, háș„p hoáș·c nưá»ng cĂł thá» giĂșp loáșĄi bá» má»t pháș§n kali. Tuy nhiĂȘn, cáș§n lưu Ăœ khĂŽng náș„u quĂĄ lĂąu Äá» trĂĄnh máș„t Äi cĂĄc vitamin vĂ khoĂĄng cháș„t quan trá»ng.
Sá» dỄng gia vá» tá»± nhiĂȘn
- Thay vĂŹ sá» dỄng muá»i, ngưá»i suy tháșn nĂȘn sá» dỄng cĂĄc loáșĄi gia vá» tá»± nhiĂȘn như tá»i, hĂ nh, tiĂȘu vĂ cĂĄc loáșĄi tháșŁo má»c Äá» tÄng hÆ°ÆĄng vá» cho mĂłn Än. Äiá»u nĂ y khĂŽng chá» giĂșp giáșŁm lÆ°á»Łng natri mĂ cĂČn lĂ m cho mĂłn Än trá» nĂȘn háș„p dáș«n hÆĄn.
TrĂĄnh cĂĄc loáșĄi rau cá»§ chứa oxalat cao
- Những ngưá»i cĂł tiá»n sá» sá»i tháșn nĂȘn háșĄn cháșż tiĂȘu thỄ cĂĄc loáșĄi rau cá»§ chứa oxalat cao như cáșŁi bĂł xĂŽi, cá»§ cáșŁi ÄÆ°á»ng vĂ rau rá»n. Thay vĂ o ÄĂł, nĂȘn chá»n cĂĄc loáșĄi rau cá»§ khĂĄc cĂł hĂ m lÆ°á»Łng oxalat tháș„p hÆĄn.
Những lưu Ăœ khi lá»±a chá»n rau cá»§ cho ngưá»i suy tháșn
Kiá»m soĂĄt lÆ°á»Łng kali
- Ngưá»i suy tháșn cáș§n theo dĂ”i lÆ°á»Łng kali trong cháșż Äá» Än uá»ng cá»§a mĂŹnh. Má»t sá» loáșĄi rau cá»§ như khoai tĂąy, cĂ chua vĂ cáșŁi bĂł xĂŽi cĂł thá» chứa nhiá»u kali, do ÄĂł cáș§n háșĄn cháșż hoáș·c trĂĄnh hoĂ n toĂ n. NĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» xĂĄc Äá»nh lÆ°á»Łng kali phĂč hợp.
Lưu Ăœ vá» phá»t pho
- Phá»t pho cĆ©ng lĂ má»t khoĂĄng cháș„t cáș§n ÄÆ°á»Łc kiá»m soĂĄt cháș·t cháșœ. Nhiá»u loáșĄi rau cá»§ cĂł thá» chứa phá»t pho, do ÄĂł ngưá»i bá»nh cáș§n tĂŹm hiá»u ká»č vá» hĂ m lÆ°á»Łng phá»t pho trong thá»±c pháș©m vĂ Äiá»u chá»nh cháșż Äá» Än uá»ng cho phĂč hợp.
Tư váș„n từ chuyĂȘn gia
- Trưá»c khi thay Äá»i cháșż Äá» Än uá»ng, ngưá»i suy tháșn nĂȘn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng. Há» cĂł thá» giĂșp xĂąy dá»±ng má»t káșż hoáșĄch Än uá»ng phĂč hợp vá»i tĂŹnh tráșĄng sức khá»e vĂ nhu cáș§u dinh dÆ°á»Ąng cá»§a từng cĂĄ nhĂąn.
Káșżt luáșn
- Cháșż Äá» Än uá»ng lĂ má»t pháș§n quan trá»ng trong viá»c quáșŁn lĂœ sức khá»e cá»§a ngưá»i suy tháșn. Viá»c lá»±a chá»n rau cá»§ phĂč hợp khĂŽng chá» giĂșp cung cáș„p dinh dÆ°á»Ąng cáș§n thiáșżt mĂ cĂČn giáșŁm thiá»u gĂĄnh náș·ng cho tháșn. Báș±ng cĂĄch hiá»u rĂ” vá» cĂĄc loáșĄi rau cá»§ tá»t cho sức khá»e tháșn vĂ cĂĄch cháșż biáșżn chĂșng, ngưá»i bá»nh cĂł thá» duy trĂŹ má»t cháșż Äá» Än uá»ng lĂ nh máșĄnh vĂ cĂąn báș±ng.
- HĂŁy luĂŽn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» cĂł ÄÆ°á»Łc những lá»i khuyĂȘn tá»t nháș„t cho sức khá»e cá»§a báșĄn.
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- National Kidney Foundation. (2023). Leafy Green Vegetables.
- National Kidney Foundation. (2022). Understanding Hyperkalemia: How to Manage Potassium Levels with Diet.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Eating Right for Chronic Kidney Disease.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (n.d.). Diet & Nutrition for Adults with Advanced Chronic Kidney Disease.
ÄĂŁ xem láșĄi & cáșp nháșt láș§n cuá»i vĂ o ngĂ y 25/03/2025 bá»i Bs. Nguyá»
n VÄn Anh.