Vitamin A, má»t dÆ°á»Ąng cháș„t thiáșżt yáșżu cho sá»± phĂĄt triá»n, sinh sáșŁn, miá» n dá»ch vĂ thá» lá»±c, ÄĂŁ tráșŁi qua má»t hĂ nh trĂŹnh dĂ i vĂ Äáș§y thĂș vá» từ những thĂ nghiá»m Äáș§u tiĂȘn cho Äáșżn những hiá»u biáșżt hiá»n ÄáșĄi ngĂ y nay. HĂ nh trĂŹnh nĂ y khĂŽng chá» lĂ cĂąu chuyá»n vá» khoa há»c mĂ cĂČn lĂ minh chứng cho sá»± kiĂȘn trĂŹ vĂ sĂĄng táșĄo cá»§a con ngưá»i trong viá»c khĂĄm phĂĄ những bĂ áș©n cá»§a tá»± nhiĂȘn.
Những bưá»c Äáș§u tiĂȘn: ThĂ nghiá»m cá»§a François Magendie

HĂ nh trĂŹnh khĂĄm phĂĄ vitamin A báșŻt Äáș§u từ nÄm 1816, khi nhĂ sinh lĂœ há»c ngưá»i PhĂĄp François Magendie tiáșżn hĂ nh cĂĄc thĂ nghiá»m vá» sá»± thiáșżu hỄt dinh dÆ°á»Ąng trĂȘn chĂł. Ăng nháșn tháș„y ráș±ng những con chĂł bá» thiáșżu dinh dÆ°á»Ąng thưá»ng phĂĄt triá»n loĂ©t giĂĄc máșĄc vĂ cĂł tá»· lá» tá» vong cao, má»t phĂĄt hiá»n tÆ°ÆĄng tá»± vá»i tĂŹnh tráșĄng lĂąm sĂ ng phá» biáșżn á» những tráș» em bá» bá» rÆĄi vĂ thiáșżu dinh dÆ°á»Ąng á» Paris.
Những phĂĄt hiá»n tiáșżp theo: Nicolai Lunin vĂ Carl Socin

Trong những nÄm 1880, nhĂ khoa há»c Nicolai Lunin ÄĂŁ chá» ra ráș±ng cĂł má»t cháș„t khĂŽng xĂĄc Äá»nh trong sữa lĂ cáș§n thiáșżt cho dinh dÆ°á»Ąng. CĂčng thá»i gian ÄĂł, Carl Socin Äá» xuáș„t ráș±ng cĂł má»t cháș„t khĂŽng xĂĄc Äá»nh trong lĂČng Äá» trứng lĂ tan trong cháș„t bĂ©o vĂ cáș§n thiáșżt cho sá»± phĂĄt triá»n.
Sá»± ÄĂłng gĂłp cá»§a Frederick Gowland Hopkins

NÄm 1906, Frederick Gowland Hopkins, má»t nhĂ hĂła sinh ngưá»i Anh, ÄĂŁ Äá» xuáș„t ráș±ng cĂł những “yáșżu tá» dinh dÆ°á»Ąng khĂŽng ngá» tá»i” cáș§n thiáșżt cho sá»± sá»ng. Ăng ÄĂŁ phĂĄt hiá»n ra ráș±ng sữa chứa cĂĄc yáșżu tá» phỄ trợ há» trợ sá»± sá»ng, vĂ những yáșżu tá» nĂ y cĂł máș·t vá»i lÆ°á»Łng ráș„t nhá».
Sá»± kháșłng Äá»nh cá»§a Wilhelm Stepp vĂ Elmer McCollum
NÄm 1911, Wilhelm Stepp ÄĂŁ chứng minh ráș±ng cháș„t cáș§n thiáșżt trong sữa lĂ tan trong cháș„t bĂ©o. Má»t nÄm sau, Elmer McCollum vĂ Marguerite Davis táșĄi ÄáșĄi há»c Wisconsin, cĂčng vá»i Thomas Osborne vĂ Lafayette Mendel táșĄi ÄáșĄi há»c Yale, ÄĂŁ chá» ra ráș±ng bÆĄ vĂ lĂČng Äá» trứng khĂŽng tÆ°ÆĄng ÄÆ°ÆĄng vá»i mụ lợn vĂ dáș§u ĂŽ liu trong viá»c há» trợ sá»± phĂĄt triá»n vĂ sá»ng sĂłt cá»§a chuá»t. Yáșżu tá» phỄ trợ há» trợ sá»± phĂĄt triá»n nĂ y sau ÄĂł ÄÆ°á»Łc gá»i lĂ “A tan trong cháș„t bĂ©o” vĂ o nÄm 1918 vĂ sau ÄĂł lĂ “vitamin A” vĂ o nÄm 1920.
Sá»± hoĂ n thiá»n: MĂŽ táșŁ cáș„u trĂșc hĂła há»c vĂ sá»± tá»ng hợp vitamin A

NÄm 1932, Paul Karrer ÄĂŁ mĂŽ táșŁ cáș„u trĂșc hĂła há»c cá»§a vitamin A. Äáșżn nÄm 1937, Harry Holmes vĂ Ruth Corbet ÄĂŁ cĂŽ láșp vĂ káșżt tinh vitamin A. CĂĄc phÆ°ÆĄng phĂĄp tá»ng hợp vitamin A sau ÄĂł ÄÆ°á»Łc phĂĄt triá»n bá»i David Adriaan van Dorp vĂ Jozef Ferdinand Arens vĂ o nÄm 1946 vĂ Otto Isler cĂčng cĂĄc Äá»ng nghiá»p vĂ o nÄm 1947.
Hiá»u biáșżt hiá»n ÄáșĄi vá» vai trĂČ cá»§a vitamin A
NgĂ y nay, vitamin A ÄÆ°á»Łc biáșżt Äáșżn vá»i vai trĂČ quan trá»ng trong viá»c há» trợ há» miá» n dá»ch, thá» lá»±c, sức khá»e sinh sáșŁn vĂ sá»± phĂĄt triá»n cá»§a thai nhi. Vitamin A tá»n táșĄi dưá»i hai dáșĄng chĂnh trong thá»±c pháș©m: vitamin A tiá»n hĂŹnh thĂ nh (retinol vĂ ester retinyl) cĂł trong cĂĄc sáșŁn pháș©m Äá»ng váșt như sữa, gan vĂ cĂĄ, vĂ carotenoid provitamin A cĂł nhiá»u trong thá»±c pháș©m thá»±c váșt như trĂĄi cĂąy, rau vĂ dáș§u.
Káșżt luáșn
HĂ nh trĂŹnh khĂĄm phĂĄ vitamin A lĂ má»t cĂąu chuyá»n Äáș§y cáșŁm hứng vá» sá»± kiĂȘn trĂŹ vĂ sĂĄng táșĄo cá»§a con ngưá»i. Từ những thĂ nghiá»m Äáș§u tiĂȘn cá»§a François Magendie Äáșżn sá»± hiá»u biáșżt hiá»n ÄáșĄi vá» vai trĂČ cá»§a vitamin A trong sức khá»e con ngưá»i, chĂșng ta ÄĂŁ Äi má»t cháș·ng ÄÆ°á»ng dĂ i. Vitamin A khĂŽng chá» lĂ má»t dÆ°á»Ąng cháș„t thiáșżt yáșżu mĂ cĂČn lĂ minh chứng cho sá»± tiáșżn bá» khĂŽng ngừng cá»§a khoa há»c vĂ y há»c.
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- On the ‘discovery’ of vitamin A – PubMed
- Vitamin A: Benefits, Deficiency, Toxicity, and More – Healthline
- Vitamin A History – News Medical






