Giá»i thiá»u
- Huyáșżt ĂĄp cao (hay cĂČn gá»i lĂ tÄng huyáșżt ĂĄp) vĂ suy tháșn lĂ hai váș„n Äá» sức khá»e nghiĂȘm trá»ng, thưá»ng cĂł má»i liĂȘn há» cháș·t cháșœ vá»i nhau. Huyáșżt ĂĄp cao lĂ má»t trong những nguyĂȘn nhĂąn hĂ ng Äáș§u dáș«n Äáșżn suy tháșn, trong khi suy tháșn cĆ©ng cĂł thá» lĂ m tÄng huyáșżt ĂĄp. Viá»c hiá»u rĂ” má»i quan há» giữa hai tĂŹnh tráșĄng nĂ y vĂ ĂĄp dỄng cĂĄc giáșŁi phĂĄp dinh dÆ°á»Ąng hợp lĂœ cĂł thá» giĂșp cáșŁi thiá»n sức khá»e tháșn vĂ huyáșżt ĂĄp.
- BĂ i viáșżt nĂ y sáșœ cung cáș„p cĂĄi nhĂŹn sĂąu sáșŻc vá» má»i liĂȘn há» giữa huyáșżt ĂĄp cao vĂ suy tháșn, Äá»ng thá»i Äá» xuáș„t cĂĄc giáșŁi phĂĄp dinh dÆ°á»Ąng hiá»u quáșŁ Äá» quáșŁn lĂœ tĂŹnh tráșĄng nĂ y.
Má»i quan há» giữa huyáșżt ĂĄp cao vĂ suy tháșn
Huyáșżt ĂĄp cao vĂ tĂĄc Äá»ng Äáșżn tháșn
- Huyáșżt ĂĄp cao cĂł thá» gĂąy tá»n thÆ°ÆĄng cho cĂĄc máșĄch mĂĄu trong tháșn, lĂ m giáșŁm kháșŁ nÄng lá»c mĂĄu cá»§a tháșn. Khi huyáșżt ĂĄp duy trĂŹ á» mức cao trong thá»i gian dĂ i, cĂĄc máșĄch mĂĄu nhá» trong tháșn cĂł thá» bá» háșčp hoáș·c táșŻc ngháșœn, dáș«n Äáșżn suy giáșŁm chức nÄng tháșn.
- Theo thá»ng kĂȘ, huyáșżt ĂĄp cao lĂ nguyĂȘn nhĂąn thứ hai dáș«n Äáșżn suy tháșn á» Hoa Kỳ, chá» sau bá»nh tiá»u ÄÆ°á»ng.
Suy tháșn vĂ tĂĄc Äá»ng Äáșżn huyáșżt ĂĄp
- NgÆ°á»Łc láșĄi, khi tháșn khĂŽng hoáșĄt Äá»ng hiá»u quáșŁ, cÆĄ thá» khĂŽng thá» loáșĄi bá» Äá»§ muá»i vĂ nưá»c, dáș«n Äáșżn tÄng thá» tĂch mĂĄu vĂ huyáșżt ĂĄp. Suy tháșn cĂł thá» lĂ m tÄng huyáșżt ĂĄp do sá»± tĂch tỄ cá»§a cĂĄc cháș„t tháșŁi vĂ cháș„t lá»ng trong cÆĄ thá», táșĄo ra má»t vĂČng luáș©n quáș©n giữa huyáșżt ĂĄp cao vĂ suy tháșn.
GiáșŁi phĂĄp dinh dÆ°á»Ąng hiá»u quáșŁ
Cháșż Äá» Än giĂ u cháș„t xÆĄ
- Cháșż Äá» Än giĂ u cháș„t xÆĄ cĂł thá» giĂșp kiá»m soĂĄt huyáșżt ĂĄp vĂ cáșŁi thiá»n sức khá»e tháșn. CĂĄc loáșĄi thá»±c pháș©m như rau xanh, trĂĄi cĂąy, ngĆ© cá»c nguyĂȘn háșĄt vĂ cĂĄc loáșĄi Äáșu khĂŽng chá» cung cáș„p cháș„t xÆĄ mĂ cĂČn chứa nhiá»u vitamin vĂ khoĂĄng cháș„t cáș§n thiáșżt cho cÆĄ thá».
- NghiĂȘn cứu cho tháș„y ráș±ng cháșż Äá» Än giĂ u cháș„t xÆĄ cĂł thá» giĂșp giáșŁm huyáșżt ĂĄp vĂ cáșŁi thiá»n chức nÄng tháșn.
GiáșŁm lÆ°á»Łng natri
- GiáșŁm lÆ°á»Łng natri trong cháșż Äá» Än uá»ng lĂ má»t trong những biá»n phĂĄp quan trá»ng nháș„t Äá» kiá»m soĂĄt huyáșżt ĂĄp. Natri cĂł thá» lĂ m tÄng huyáșżt ĂĄp báș±ng cĂĄch giữ nưá»c trong cÆĄ thá».
- Theo khuyáșżn nghá» cá»§a cĂĄc chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng, ngưá»i lá»n nĂȘn háșĄn cháșż lÆ°á»Łng natri dưá»i 2,300 mg má»i ngĂ y, vĂ những ngưá»i cĂł huyáșżt ĂĄp cao hoáș·c suy tháșn nĂȘn giáșŁm xuá»ng cĂČn 1,500 mg.
Kiá»m soĂĄt lÆ°á»Łng Kali vĂ Phospho
- Khi tháșn khĂŽng hoáșĄt Äá»ng tá»t, viá»c kiá»m soĂĄt lÆ°á»Łng kali vĂ phospho trong cháșż Äá» Än uá»ng lĂ ráș„t quan trá»ng. Thá»±c pháș©m giĂ u kali như chuá»i, khoai tĂąy vĂ cĂĄc loáșĄi Äáșu cĂł thá» gĂąy ra tĂŹnh tráșĄng tÄng kali trong mĂĄu, trong khi phospho cĂł thá» tĂch tỄ vĂ gĂąy háșĄi cho xÆ°ÆĄng.
- Ngưá»i bá»nh suy tháșn nĂȘn lĂ m viá»c vá»i chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» xĂĄc Äá»nh lÆ°á»Łng kali vĂ phospho phĂč hợp.
TÄng cưá»ng protein cháș„t lÆ°á»Łng
- Protein lĂ má»t pháș§n thiáșżt yáșżu trong cháșż Äá» Än uá»ng, nhưng ngưá»i bá»nh suy tháșn cáș§n pháșŁi chĂș Ăœ Äáșżn loáșĄi protein mĂ há» tiĂȘu thỄ. NĂȘn ưu tiĂȘn cĂĄc nguá»n protein cháș„t lÆ°á»Łng cao như cĂĄ, thá»t gia cáș§m, trứng vĂ cĂĄc sáșŁn pháș©m từ sữa Ăt bĂ©o.
- Viá»c tiĂȘu thỄ quĂĄ nhiá»u protein cĂł thá» lĂ m tÄng gĂĄnh náș·ng cho tháșn, do ÄĂł cáș§n pháșŁi Äiá»u chá»nh lÆ°á»Łng protein theo từng giai ÄoáșĄn cá»§a bá»nh.
Uá»ng Äá»§ nưá»c
- Viá»c duy trĂŹ Äá»§ nưá»c lĂ ráș„t quan trá»ng, nhưng ngưá»i bá»nh suy tháșn cáș§n pháșŁi theo dĂ”i lÆ°á»Łng nưá»c tiĂȘu thỄ Äá» trĂĄnh tĂŹnh tráșĄng tĂch nưá»c. Nưá»c giĂșp cÆĄ thá» loáșĄi bá» cháș„t tháșŁi vĂ duy trĂŹ chức nÄng tháșn, nhưng náșżu tháșn khĂŽng hoáșĄt Äá»ng tá»t, viá»c tiĂȘu thỄ quĂĄ nhiá»u nưá»c cĂł thá» dáș«n Äáșżn tĂŹnh tráșĄng phĂč ná» vĂ tÄng huyáșżt ĂĄp.
Káșżt luáșn
- Huyáșżt ĂĄp cao vĂ suy tháșn lĂ hai váș„n Äá» sức khá»e cĂł má»i liĂȘn há» cháș·t cháșœ, vĂ viá»c quáșŁn lĂœ dinh dÆ°á»Ąng lĂ má»t pháș§n quan trá»ng trong viá»c Äiá»u trá» vĂ phĂČng ngừa cĂĄc biáșżn chứng. Báș±ng cĂĄch ĂĄp dỄng cĂĄc giáșŁi phĂĄp dinh dÆ°á»Ąng hợp lĂœ, ngưá»i bá»nh cĂł thá» cáșŁi thiá»n sức khá»e tháșn vĂ huyáșżt ĂĄp cá»§a mĂŹnh.
- HĂŁy luĂŽn tham kháșŁo Ăœ kiáșżn cá»§a bĂĄc sÄ© hoáș·c chuyĂȘn gia dinh dÆ°á»Ąng Äá» xĂąy dá»±ng má»t cháșż Äá» Än uá»ng phĂč hợp vá»i tĂŹnh tráșĄng sức khá»e cá»§a báșĄn.
TĂ i liá»u tham kháșŁo
- National Kidney Foundation. (n.d.). High Blood Pressure and Chronic Kidney Disease.
- PMC. (n.d.). Effects of Mediterranean Diet, DASH Diet, and Plant-Based Diet on Outcomes among End Stage Kidney Disease Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis.
- NIDDK. (n.d.). Healthy Eating for Adults with Chronic Kidney Disease.
- CDC. (n.d.). High Blood Pressure Facts.
- American Heart Association. (n.d.). Understanding Blood Pressure Readings.
BĂ i viáșżt nĂ y hy vá»ng sáșœ cung cáș„p cho báșĄn cĂĄi nhĂŹn tá»ng quan vĂ hữu Ăch vá» má»i quan há» giữa huyáșżt ĂĄp cao vĂ suy tháșn, cĆ©ng như cĂĄc giáșŁi phĂĄp dinh dÆ°á»Ąng hiá»u quáșŁ Äá» quáșŁn lĂœ tĂŹnh tráșĄng nĂ y.






